ثبت اطلاعات هم در سامانه جامع تجارت و هم درسامانه معاملات فصلی

جواب :در سال‌های اخیر، دولت برای شفاف‌سازی فرآیندهای اقتصادی و کنترل گردش کالا و پول، چند سامانه مختلف راه‌اندازی کرده که دو مورد مهم آن، «سامانه جامع تجارت» تحت نظارت وزارت صمت و «سامانه معاملات فصلی (TTMS)» زیرمجموعه سازمان امور مالیاتی است. هر دو سامانه با هدف رصد فعالیت‌های اقتصادی طراحی شده‌اند، اما از لحاظ وظیفه، هدف و مرجع قانونی تفاوت بنیادین دارند و جایگزین یکدیگر محسوب نمی‌شوند.

سامانه جامع تجارت، سامانه‌ای است که به موجب مواد ۵ و ۶ «قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز» ایجاد شده است. وظیفه اصلی آن رصد جریان کالا از مبدأ تا مقصد، ثبت فاکتورهای خرید و فروش کالا و خدمات، و اطمینان از مشروع بودن مبادلات است. اطلاعاتی که در این سامانه وارد می‌شود، عمدتاً برای وزارت صنعت، معدن و تجارت و نهادهای نظارتی مانند ستاد مبارزه با قاچاق کاربرد دارد. به بیان ساده‌تر، هدف از ثبت اطلاعات در آن، کنترل زنجیره تأمین کالا و جلوگیری از قاچاق یا عرضه خارج از شبکه است؛ نه ارزیابی مالیاتی بنگاه‌ها.

در مقابل، معاملات فصلی جزئی از تکالیف قانونی موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم است که طبق آن کلیه اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی مشمول نگهداری دفاتر قانونی باید اطلاعات خرید، فروش، قراردادها و پرداخت‌های خود را به‌صورت فصلی (هر سه ماه یک‌بار) به سازمان امور مالیاتی ارسال کنند. هدف این سامانه، کنترل صحت اسناد و فاکتورها، تطبیق اطلاعات طرفین معامله و جلوگیری از فرار مالیاتی است. این اطلاعات مستقیماً بر روی مالیات عملکرد و گاهی مالیات بر ارزش افزوده اثر می‌گذارد.

تا این تاریخ (پاییز ۱۴۰۴)، علی‌رغم مذاکرات و تفاهم‌نامه‌هایی مبنی بر تبادل داده بین دو دستگاه، هنوز اتصال کامل و رسمی بین سامانه جامع تجارت و TTMS برقرار نشده است. بنابراین، سازمان امور مالیاتی ثبت اطلاعات در جامع تجارت را به‌عنوان انجام تکلیف ماده ۱۶۹ قبول نمی‌کند. به همین علت، حتی اگر اطلاعات خرید و فروش را در سامانه جامع تجارت ثبت کرده باشی، همچنان موظفی همان اطلاعات (یا خلاصه آنها) را در معاملات فصلی هم درج کنی تا مشمول جرایم عدم ارسال اطلاعات نشوی.

به بیان نتیجه‌ای، ثبت در سامانه جامع تجارت جنبه نظارتی دارد، اما معاملات فصلی تکلیف مالیاتی است و نداشتن گزارش آن می‌تواند منجر به جریمه تا میزان ۲٪ مبلغ معاملات گردد. لذا بهترین روش از دید حرفه‌ای حسابداری این است که داده‌های جامع تجارت را به‌طور منظم استخراج کرده و در قالب فایل استاندارد TTMS به سازمان ارسال کنی تا از تکرار خطا یا مغایرت‌ها جلوگیری شود.

دوره های آموزشی مرتبط با ثبت اطلاعات هم در سامانه جامع تجارت و هم درسامانه معاملات فصلی

• آموزش 0 تا 100 مالیات