دادرسی مالیاتی مهم ترین مودیان معترض به مالیات
بدون در نظر گرفتن اینکه آیا به عنوان مودی مالیاتی تاکنون به مشکلات مالیاتی برخورد کرده باشید یا خیر، اگر کسب و کاری را اداره میکنید، باید با اصطلاحات رایج در قوانین مالیاتی آشنایی کامل داشته باشید. یکی از این اصطلاحات متداول، دادرسی مالیاتی و لایحه نویسی است که نقش بسیار مهمی در کسب و کارها دارد. به خوبی می دانید که صاحبان مشاغل و کسب و کارها افراد حقوقی و حقیقی هستند که باید در موعد های معین اظهارنامه های مالیاتی خود را تقدیم اداره امور مالیاتی کنند.
معمولا برای هر مودی یک برگه تشخیص مالیاتی صادر می شود که بر اساس آن میزان مالیات پرداختی مشخص می شود. اظهارنامه هایی که به سازمان امور مالیاتی تسلیم می شوند، پس از بررسی توسط ممیزان ممکن است تایید یا رد شوند. اگر اظهارنامه مورد تایید قرار بگیرد و مودی نسبت به آن اعتراضی نداشته باشد، نرخ مالیات توسط مالیات دهنده پرداخت می شود؛ اما اگر اظهارنامه توسط اداره امور مالیاتی رد شود و ممیز اداره مالیات مبلغ دیگری بالاتر از مبلغ خوداظهاری مودی اعلام کند، فرایند دادرسی مالیاتی شکل می گیرد.
فرایند دادرسی مالیاتی به این شکل است که مودی مبلغ تعیین شده توسط ممیز اداره امور مالیاتی را نمی پذیرد و بر اساس قانون نسبت به رای صادره اعتراض می کند که به این اقدام قانونی دادرسی مالیاتی گفته می شود. این فرایند به معنی رفع هرگونه اختلاف میان مودیان مالیاتی و اداره امور مالیاتی است. عموما مودیان می توانند علاوه بر اعتراض به میزان مالیات، به فرایند وصول آن نیز معترض باشند. اظهارنامه ها توسط بازرسان و ممیزان مالیاتی بررسی و تایید یا رد میشوند. سوالات مالی و مالیاتی خود را در بخش پرسش و پاسخ کافه سوال بپرسید .
بررسی اظهارنامهها در دادرسی مالیاتی به چند صورت است؟
یکی از مواردی که برای شرکت کنندگان در دوره آموزش دادرسی مالیاتی و لایحه نویسی اهمیت دارد، درباره نحوه رسیدگی به اظهارنامه های مالیاتی است. در پروسه دادرسی های مالیاتی، ممیزان به دو صورت اظهارنامه ها را مورد بررسی قرار می دهند. اولا، اظهارنامه توسط ممیزین مالیاتی بررسی، در صورت تایید، مودیان مالیاتی وظیفه دارند مبلغ درج شده در اظهارنامه را پرداخت نمایند؛ ولی اگر مبلغ توسط ممیزین تأیید نشود و مبالغی بالاتر از مبلغ اظهارنامه معین کنند، مودی دو کار انجام میدهد:
- مالیات تعیین شده را پرداخت و به استناد ماده 239 قانون مالیات های مستقیم پرونده مختومه می شود.
- مالیات را نمی پذیرد و وارد فرایند دادرسی می شود.
اعتراض بر مبنای دستورالعمل دادرسی مالیاتی و قانون جدید مالیات های مستقیم انجام میگیرد. مراحل ثبت اعتراض از طریق پرتال شخصی در درگاه ملی خدمات مالیات و با انتخاب گزینه ثبت شکایت از بخش درخواستها شروع می شود. مودیان مالیاتی 30 روز بعد از دریافت برگ تشخیص مالیات بر اساس ماده 238 قانون مالیات های مستقیم فرصت اعتراض دارند. نوشتن لایحه بعد از تنظیم و ارسال اظهارنامه، درست زمانی که بین کارفرمایان، صاحبان مشاغل و کسب و کارها و سازمان امور مالیاتی اختلاف به وجود می آید، اهمیت پیدا می کند. لایحه باید طوری نگارش شود که در کاهش یا تعدیل اشتباهات مودیان تاثیر داشته باشد. هر چند عدم انجام اشتباه باید در طول سال مالی توسط صاحبان مشاغل انجام شود؛ اما تسهیل مراحل دادرسی در مراجع هیات های اختلاف، سازمان امور مالیاتی، شورای عالی مالیاتی و سایر مراجع به لایحه نویسی بستگی دارد.
مراحل رسیدگی به دادرسی مالیاتی
رسیدگی به پرونده های مالیاتی یا گام های اساسی جهت رسیدگی به دادرسی مالیاتی پروسه خود را دارد و دارای چندین مرحله است. یک پرونده مالیاتی زمانیکه اعتراض آن پذیرفته شود ۵ مرحله را باید طی کند که عبارت هستند از: مراجعه به اداره امور مالیاتی، هیات اختلاف مالیاتی، شورای عالی مالیاتی، پیگیری اعتراض در هیئت وزارت اقتصاد و دارایی، ارائه شکایت به دیوان عدالت اداری. به زعم بسیاری از مودیان برای دادرسی مالیاتی قوانین جدیدی وضع شده است. در حالی این فرایند بر اساس همان قانون مالیات های مستقیم اجرا می شود. تمام پروسه مراحل دادرسی مالیاتی براساس آخرین اصلاحاتی می باشد که در قانون مالیات های مستقیم انجام شده است.
گام اول: مراجعه به اداره امور مالیاتی
برای مودیان مالیاتی که به برگ تشخیص مالیاتی خود اعتراض دارند، اولین گام دادرسی مالیاتی مراجعه به اداره امور مالیاتی، مرجع صادر کننده برگه تشخیص مالیاتی است. بسیاری از پرونده های مالیاتی در همین مرحله به نتیجه می رسند و به مراحل بعدی راه پیدا نمیکنند، اما اگر بین صاحبان مشاغل و ممیزان توافق حاصل نگردد، پرونده مالیاتی وارد مرحله بعد خواهد شد. تمامی صاحبان مشاغل و کسب و کارها در لایحه نویسی و تنظیم آن قبل از مراجعه به اداره باید به چند نکته کلیدی توجه داشته باشید:
- به حاشیه نپردازید و فقط روی موضوع اصلی تمرکز کنید.
- تمام مطالب خود را براساس قوانین مالیاتی تنظیم کنید.
- از زبان ادبی و حقوقی استفاده نمایید.
اگر رای صادر شده در مرحله اول مورد تایید شما نباشد، گام دوم انتخاب مرجع رسیدگی هیات حل اختلافات می باشد. از آنجا که لایحه نویسی قواعد خاص خود را دارد و باید بر اساس آن نوشته شود، بهتر است در نوشتن آن تمام ساختارها و قواعد را رعایت فرمایید. برای تنظیم یک لایحه خوب شرکت در دوره آموزشی دادرسی مالیاتی و لایحه نویسی بهترین گزینه است.
گام دوم: مراجعه به مرجع هیات حل اختلاف مالیاتی
گام دوم فرایند دادرسی مالیاتی، مراجعه به هیئت حل اختلاف مالیاتی است. به استناد ماده 244 قانون مالیات های مستقیم این مرجع تمام اختلافات مالیاتی رسیدگی می کند. در این هیئت، قاضی به عنوان نماینده اداره امور مالیاتی، پیگیری به اعتراضات و دادرسی مالیاتی را بر عهده می گیرد. مودیان مالیاتی با در دست داشتن مدارک و مستندات اعتراضات خود را اعلام و پرونده آنها به جریان میافتد. هیئت حل اختلاف مالیاتی درصورتیکه مودی نسبت به نتیجه دادرسی اعتراضی نداشته باشد رای قطعی صادر میکند. اگر پرونده به نتیجهای نرسد و همچنان مودی نسبت به برگ تشخیص مالیاتی معترض باشد، باید پرونده به شورای عالی مالیاتی ارجاع داده شود.
گام سوم: مرحله شورای عالی مالیاتی
در دادرسی مالیاتی، مودی یک ماه پس از رای قطعی هیات اختلافات مالیاتی، می تواند اعتراض خود را به شورای عالی مالیاتی ارجاع دهد. این هیئت بدون در نظر گرفتن ماهیت پرونده، رای صادره را بررسی و اگر رای صادره رد شود، پیگیری اعتراض به هیئت سه نفره وزارت دارایی ارجاع داده خواهد شد.
گام چهارم: پیگیری اعتراض در هیئت وزارت اقتصاد و دارایی
اگر در هیچ کدام یک از مراحل دادرسی مالیاتی قبلی، اعتراض مودی به نتیجه نرسد، او میتواند درخواست خود را به هیئت وزارت اقتصاد و دارایی ارجاع دهد. در آنجا هیات ۳ نفره تشکیل، پرونده مورد بررسی قرار می گیرد. بیشتر پرونده های دادرسی مالیاتی در همین مرحله نتیجه می دهد و کمتر امکان دارد به مراحل بعدی راه پیدا کند. با این حال اگر اعتراض مودی مالیاتی در هیات سه نفری وزارت دارایی به نتیجه نرسد، باید به دیوان عدالت اداری شکایت کند.
گام پنجم: دیوان عدالت اداری
دیوان عدالت اداری بالاترین مرجع رسیدگی به اعتراضات مالی است. در واقع میتوان گفت آخرین مرحله از دادرسی مالیاتی رسیدگی به پرونده مودیان مالیاتی در دیوان عدالت اداری است. رسیدگی به پرونده های مالیاتی بر طبق قوانین انجام شده، در نهایت رای قطعی صادر می شود. هر رای که در این مرحله توسط دیوان عدالت اداری به تصویب برسد، لازم الاجرا خواهد بود. مهمترین عواملی که در اعتراض به برگه تشخیص مالیات تاثیر دارد، رقم مالیات و نحوه پرداخت آن است. نکات کلیدی که باید در دادرسی مالیاتی مورد توجه قرار بگیرند، عبارت هستند از:
- شورای عالی مالیاتی نقشی در تعدیل مالیات ندارد، فقط میتواند اشکالات را بررسی کند.
- معمولا دیوان عدالت اداری بعد از باطل شدن حکم، پرونده را برای بررسی مجدد به سازمان امور مالیاتی ارجاع میدهد.
- حداکثر زمان اعتراض مودی نسبت به رای هیات حل اختلاف مالیاتی ۲۰ روز پس از تاریخ ابلاغ است.
- در هر مرحله از اعتراض، مودی باید مالیات مورد قبول از نظر خود را پرداخت کند.
- در هر یک از مراحل اگر مودی از ادامه دادرسی مالیاتی منصرف شود، بررسی پرونده متوقف، برگ قطعی رای صادر خواهد شد.
چرا دادرسی مالیاتی اهمیت دارد
امروزه مالیات از مهمترین دغدغه ها و نگرانی های صاحبان مشاغل و کسب و کارها محسوب میشود. از طرف دیگر با توجه به تغییراتی که در ساختارهای اقتصادی به وجود آمده، قوانین مالیاتی پیچیدگیهای بیشتری پیدا کرده است. در اغلب مواقع بین سازمان امور مالیاتی و اشخاص حقیقی و حقوقی اختلاف مالیاتی پیش میآید. این اختلافات مالیاتی بیشتر در خصوص نحوه رسیدگی به پرونده های مالیاتی و نرخ تعیین شده توسط سازمان میباشد. برای رسیدگی به اختلاف بین مودیان مالیاتی و ممیزان سازمان امور مالیاتی مهمترین قانون تعیین شده دادرسی مالیاتی است که بر مبنای آن به اختلافات میان مودیان مالیاتی و اداره مالیاتی رسیدگی میشود. دادرسی مالیاتی از آنجا اهمیت دارد که باعث کاهش هزینه های مودیان مالیاتی، جلوگیری از پرداخت مالیات اضافی و حفظ سرمایه صاحبان مشاغل و کسب و کارها میشود. اگر به مطالعه مقالات حسابداری علاقه مند هستید از بانک مقالات حسابداری استفاده کنید .
معرفی دستورالعملهای دادرسی مالیاتی
رسیدگی به شکایات مالیات دهندگان در خصوص برگ تشخیص مالیاتی بر اساس دستورالعمل های دادرسی مالیاتی انجام میشود. دستورالعمل ها مجموعهای از قواعد و اصولی هستند که فرایند دادرسی، رسیدگی به اختلافات و مرجع رسیدگی را دربرمی گیرد. در این دستورالعملها تکالیف معینی برای مودیان، هیئت های رسیدگی کننده، اعضا و مدیران امور مالیاتی در نظر گرفته شده است. هدف مهم اجرای این مقررات جلوگیری از به وجود آمدن تنش و مغایرت در بخشها، ایجاد گام های موثر برای برقراری عدالت و حمایت از مودیان مالیاتی به عنوان سرمایه گذار است. مهم ترین مراجع اجرای دستورالعمل ها عبارت هستند از:
- قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰ و اصلاحیههای پس از آن
- آییننامه مربوط به موضوع ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم
- تمام بخشنامه های صادره از سوی اداره امور مالیاتی کشور
مسئولیت اجرای تمام دستورالعمل ها و مقررات به عهده هیئت های حل اختلاف مالیاتی و روسای امور مالیاتی است. اداره کل امور مالیاتی نیز وظیفه نظارت بر اجرای صحیح تمامی دستورالعمل ها را به عهده دارد. در فرايند دادرسي مالياتي و تهيه لايحه دفاعي، ثبت منظم صورتحساب ها اهميت زيادي دارد و استفاده از نرم افزار سامانه مودیان راهبر و دستگاه کارتخوان سامانه مودیان براي ارسال صورتحساب هاي الکترونيکي ميتواند به شفافيت اطلاعات مالي و تقويت مستندات مورد نياز در لايحه نويسي کمک کند.
چرا به آموزش دادرسی مالیاتی نیاز دارید؟
با توجه به اینکه قوانین مالیاتی کشور دارای پیچیدگیهای زیادی است و هر ساله بر مصوبات آن اضافه میشود، غالبا مودیان مالیاتی با چالشهای زیادی روبرو میشوند. رسیدگی به پروندههای مالیاتی بیشتر به عهده مشاور مالیاتی، وکلای مالیاتی و حسابدار مالیاتی می باشد. برای اینکه وکلا و مشاوران مالیاتی در پرونده های دادرسی مالیاتی موفق عمل کنند، باید به تمام پروسه های امور مالی و مسائل حقوقی اشراف کامل داشته باشند. آنها باید میزان مالیات تعیین شده برای مودیان را تا جایی که امکان دارد، کاهش دهند.
درست است که این افراد از نظر قانون نیازی به درجه وکالت ندارند؛ اما برای گرفتن نتایج بهتر آموزش دادرسی مالیاتی و لایحه نویسی لازم و ضروری است. در دوره های آموزشی حسابداری درباره قوانین، آییننامه های مالیاتی و بخشنامه های جدید آموزش داده میشود. مهم ترین مهارت هایی که در دوره های آموزشی تدریس می شوند، عبارت هستند از:
- توانایی مطالعه پرونده مالیاتی
- یادگیری قواعد نگارش حقوقی برای لایحه نویسی
- بالا بردن امکان موفقیت در پرونده
- بالا بردن قدرت تجزیه و تحلیل لایحه های مالیاتی
- افزایش مهارت نوشتن یک لایحه خوب
- مهارت در تعدیل یا کاهش مالیات پرداختی مشمولین
معمولا رسیدگی به دادرسی مالیاتی در کمترین زمان بستگی به این دارد که که مودیان مالیاتی چقدر درباره اظهارنامه ها و پرونده های مالیاتی اطلاعات جامع در اختیار دارند. هر مودی مالیاتی که بتواند نسبت به قوانین اشراف کامل داشته باشد می تواند از پرونده خود دفاع کند. مودیان علاوه بر دوره های دادرسی مالیاتی می توانند در کلاس های آموزش حسابداری نیز شرکت کنند تا تسلط کامل تری بر امور مالی داشته باشند.
انجام مراحل دادرسی مالیاتی در درگاه ملی خدمات مالیات
اگر بر تمام قوانین و نحوه طی مراحل دادرسی مالیاتی تسلط کافی داشته باشید، می توانید خودتان به عنوان یک مودی مالیاتی، در صورت اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی، از طریق سامانه سازمان امور مالیاتی به آدرس my.tax.gov.ir مراحل اولیه دادرسی را انجام دهید. با استفاده از نام کاربری و رمز عبور وارد سامانه شوید. بعد از دریافت کد ارسالی وارد پنل شده و مراحل ذیل را انجام دهید:
- در کادر کد ارسالی را وارد کنید.
- بر روی گزینه درخواست ها کلیک کنید.
- گزینه ثبت شکایت را انتخاب نمایید.
- پرونده مورد نظر برای ثبت شکایت را انتخاب کنید.
- بر روی گزینه اعتراض به ممیز کلیک نمایید.
- آخرین مرحله، ثبت اعتراض می باشد.
بعد از طی این مرحله ها در صورتی که اعتراض شما مورد تایید قرار نگرفت و هیچ گونه تغییری در برگه تشخیص مالیاتی ایجاد نشد، باید فرایند اعتراض مالیاتی را ادامه داده و پرونده خود را به ترتیب به هیات حل اختلاف مالیاتی، شورای عالی مالیاتی، هیئت سه نفره وزارت دارایی و دیوان عدالت اداری ارجاع دهید. اگر مرحله شکایت تان تا هیئت سه نفره وزارت امور دارایی ادامه پیدا کند، باید بر اساس ماده 251 قانون مالیات های مستقیم اقدام نمایید. از طریق حساب کاربری در سامانه دادما به آدرس dad.mefa.ir باید شکایت خود را به ثبت برسانید. این سامانه به هیات موضوع ماده 251 مکرر مالیات مشهور می باشد. موسسه آموزش حسابداری رهبر حساب تمامی این گام ها را به مودیان مالیاتی، حسابداران مالیاتی، مشاوران و وکلای حقوقی آموزش می دهد. می توانید در بخش دوره های آموزش حسابداری و مالیاتی پیشرفته ، در رابطه با مباحث مالیاتی آموزش کسب کنید .
دادرسی مالیاتی توسط چه کسی ارائه می شود
فرایند دادرسی مالیاتی توسط خود اشخاص حقیقی یا حقوقی انجام میشود. امروزه دولتها پیش از پیش به پرداخت مالیات توسط مودیان تاکید داشته و افرادی که از پرداخت مالیات طفره بروند، مشمول جرایم مالیاتی میشوند. ممکن است صاحبان مشاغل و کسب و کارها هنگام تنظیم اظهارنامه های مالیاتی دچار خطا و اشتباه شوند. از طرفی دیگر امکان دارد با ممیزان مالیاتی بر سر نرخ به مشکل برخورد کنند. به همین خاطر برای پیشگیری از ضایع شدن حقوق مودیان، دستورالعمل های مختلفی در قانون مالیات های مستقیم وضع شده است. شهروندانی که مشمول مالیات هستند، باید سالانه بر اساس نوع کسب و کار خود اظهارنامه تنظیم کنند. برخی از مشمولین مالیات به خاطر آشنایی با لایحه نویسی و دادرسی مالیاتی، خودشان از طریق سامانه سازمان امور مالیاتی اقدام به ارسال لایحه می کنند. بعضی مشمولین نیز به خصوص شرکت های تجاری و بنگاه های اقتصادی به سراغ وکلا و مشاورین مالیاتی می روند که آموزش های لازم در خصوص قوانین، نحوه تنظیم لایحه و دستورالعمل ها را دیده اند.
جمع بندی مطالب
دادرسی مالیاتی مفهومی است که افراد پس از ارسال اظهارنامه مالیاتی با آن مواجه میشوند. بر اساس قانون مالیات های مستقیم تمامی مشمولین مالیات بر درآمد و دارایی هر ساله در موعد مقرر باید اظهارنامه مالیاتی خود را تنظیم و به سازمان امور مالیاتی تسلیم نمایند. بعد از بررسی خود اظهاری مالیاتی توسط ممیزین سازمان امور مالیاتی در صورتیکه مشمولین مبلغ تعیین شده را قبول نداشته باشند، می توانند نسبت به آن اعتراض کنند. به طور کلی منظور از دادرسی مالیاتی رسیدگی به اعتراض مودی مالیاتی به مبلغ مندرج شده در برگ تشخیص مالیاتی است.
مالیات دهندگان لایحه اعتراضی خود را بر اساس ماده ۲۳۸ قانون مالیات های مستقیم ارائه می دهند. یک مودی مالیاتی ۳۰ روز پس از ابلاغ برگ تشخیص مالیاتی فرصت اعتراض دارد. مراجع رسیدگی کننده به لایحه اعتراضی مشمولین عبارت هستند از: اداره امور مالیاتی، هیئت اختلافات مالیاتی، شورای عالی مالیاتی، هیئت سه نفره وزارت دارایی و دیوان عدالت اداری. برای آموزش های بیشتر در این زمینه با کادر مجرب موسسه رهبر حساب در تماس باشید.
مقالات مرتبط با دادرسی مالیاتی لایحه نویسی چیست؟
