احتمالاً اولین و حیاتیترین وظیفه هر کسب و کار، مسائل مالیاتی میباشد. در نتیجه، داشتن دانش کامل درباره انواع تعهدات مالیاتی و همچنین تفاوت بین مالیات عملکرد و مالیات ارزش افزوده، همچنین نحوه محاسبه و مهلت پرداخت هرکدام از آنها، از مسئولیتهای اساسی حسابداران میباشد. مالیات، یک بخش از درآمدهای دولت است که برای تأمین هزینه های خود به کار میرود و تا حد ممکن از درآمد حاصل از فروش منابع انرژی غیرقابل تجدید، مستقل است. دولت ها باید برنامهریزی دقیقی داشته باشند تا مالیاتها را جمعآوری کنند و نحوه استفاده از آنها را مشخص کنند. مالیات به دو دسته اصلی تقسیم میشود: مستقیم و غیرمستقیم. تفاوت اساسی بین مالیات عملکرد و مالیات ارزش افزوده از این نقطه شروع میشود. در این مقاله، که توسط موسسه آموزش حسابداری رهبر حساب، تهیه و تدوین شده است، به بررسی نحوه محاسبه مالیات عملکرد و ارزش افزوده و تفاوت بین آنها میپردازیم، در چارچوب مجموعه مقالات آموزشی مالیات رایگان.
مالیات عملکرد چگونه محاسبه می شود؟
تعریف مالیات عملکرد به انتقال یک بخش از سود حاصل از فعالیت های اقتصادی بنگاه ها و شرکت ها اشاره دارد. این امکانات و فرصت ها که دولت برای افراد و نهادها فراهم میکند، از زمینه و امکاناتی برخوردار است که به دستیابی به سود کمک میکند. مالیات عملکرد جزء دسته مالیات های مستقیم است و بیش از 80 ماده قانونی در زمینههای مختلف را دربرمیگیرد. محاسبه و پرداخت مالیات عملکرد، یکی از تکالیف اصلی مالیاتی مودیان محسوب میشود و به طور عمده از طریق اظهارنامه عملکرد صورت میپذیرد. ارائه اظهارنامه مالیات عملکرد معمولاً در تابستان انجام میشود، به جز در مواردی که سال مالی شرکت به شکل متفاوتی تعریف شده باشد، مثل موسسات آموزشی.
دوره های آموزش حسابداری در جوانب مختلفی آموزش مالیات عملکرد و اظهارنامه را بررسی کرده و با یکدیگر منطبق کرده که حتما سطح آموزشی دانشجویان در نظر گرفته شده که هر یک در سطح خود آموزش ببیند .
مالیات عملکرد اشخاص حقوقی
فصل پنجم قانون مالیاتهای مستقیم، از ماده 105 تا 118، به موضوع مالیات اشخاص حقوقی پرداخت میکند. بر اساس مفاد ماده 105 این قانون، “کل درآمد شرکت ها و موسساتی که در داخل یا خارج از کشور فعالیت انجام میدهند، پس از کسر زیانهای حاصل از منابع غیرمعاف و معافیت ها (به استثنای مواردی که طبق قوانین نرخ جداگانه دارند)، تحت مالیات با نرخ 25 درصد قرار دارد.”
ماده 110 این قانون جزء مباحث اجرایی تکالیف مالیاتی افراد حقوقی برای عملکرد سال مالی گذشته آنها است. به این ترتیب، مودیان موظف هستند که حداکثر تا 4 ماه پس از پایان سال مالی، اظهارنامه عملکرد خود را به سازمان امور مالیاتی ارسال نمایند. محاسبه مالیات بر درآمد افراد حقوقی با نرخ 25% از سود خالص آنها انجام میشود و سپس این مبلغ دریافت میگردد.
مهلت ارسال اظهارنامه مالیات عملکرد برای افراد حقوقی تا 31 تیرماه هر سال میباشد.
دوره های آموزش حسابداری ویژه کارفرمایان نیز برای یادگیری صاحبان کسب و کار در نظر گرفته شده که همه ی کارفرمایان عزیز بر موارد مالیاتی مهم کسب و کار خود مسلط شوند .
مالیات عملکرد اشخاص حقیقی
اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل نیز موظف به ثبت و نگهداری عملیات مالی خود و تدوین دفاتر قانونی مطابق استانداردهای حسابداری اعلام شده توسط سازمان مالیاتی میباشند. در پایان سال مالی، پس از کسر هزینهها، سود واقعی افراد حقیقی مشخص خواهد شد. به این ترتیب، محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل بر اساس نرخ تعیینشده در ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم انجام میشود و مبلغ مالیات مطالبه میگردد.
مهلت ارسال اظهارنامه مالیات اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل تا 31 خرداد ماه هر سال است.
برای تسلط بر تمامی مباحث مالیاتی حتما نیاز هست بر موارد مهم نظیر مالیات عملکرد ، ارزش افزوده و سامانه مودیان نیز مسلط بود پس در نهایت آموزش 0 تا 100 مالیات برای یادگیری کامل شما عزیزان طراحی شده که بتوانید در همه زمینه ها حتی دادرسی برای واحد خود مثمرثمر باشید .
مالیات ارزش افزوده چگونه محاسبه می شود؟
مالیات ارزش افزوده، به عنوان از نامش پیداست، ارزشی است که در هنگام تولید یک کالا یا ارائه خدمات به ارزش مواد اولیه آن افزوده میشود. هر گاه یک کالا تولید میشود، در هر مرحله از فرآیند تولید، ارزش آن مشخص میشود. افزایش تعداد مراحل تولید موجب افزایش ارزش افزوده کالا میشود و در نتیجه، قیمت کالا نیز افزایش مییابد.
قانون مالیات بر ارزش افزوده در سال 1387 به عنوان یک آزمایش به تصویب رسید و پس از تمدید مدت اجرای آزمایشی آن در سال 1399 و با اجرای اصل 123 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در خرداد 1400 به عنوان یک قانون دائمی تصویب شد و از تاریخ 13 دی ماه 1400 به اجرا درآمد.
به موجب ماده 1 قانون دائمی ارزش افزوده، هر گونه مالیات و عوارضی که برای فروش کالاها و ارائه خدمات در یک دوره مشخص دریافت میشود، به عنوان “مالیات و عوارض فروش” شناخته میشود. همچنین، مالیات ارزش افزوده خرید، به عنوان مالیات و عوارض مرتبط با خرید کالاها و خدمات (اعتبار مالیاتی) تعریف شده است. هر سوالی مورد نظر شما باشد ، رهبرحساب پاسخگو می باشد ؛ در پرسش و پاسخ کافه سوال برای هر سوال مالیاتی شما نیز پاسخی در کمترین زمان ممکن در نظر گرفته ایم .
در این راستا، مابهالتفاوت مالیات و عوارض فروش با مالیات و عوارض خرید در یک دوره مشخص (هنگامی که میزان فروش بیشتر از خرید است) باید به سازمان امور مالیاتی پرداخت گردد.
همچنین باید مقاله های منتخب شما دارای بخش بندی مختلفی باشد تا فهم آن نیز برای شما ساده باشد و قابلیت به کارگیری را داشته باشد در پروژه خود ؛ در فصول مختلف سال در تمامی مقالات حسابداری ما سعی میکنیم به همین شکل مقالات را انتشار دهیم .
در واقع، مصرفکننده نهایی است که مالیات ارزش افزوده بر روی کالا یا خدمات را پرداخت مینماید. نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده به این صورت است که اپراتورها، مبلغ مالیاتی که به عنوان قیمت خرید مواد اولیه و تولید پرداخت کردهاند، از خریدار محاسبه کرده و مبلغ مالیاتی که پرداخت کردهاند را کم میکنند. در نهایت، تفاوت این دو مبلغ به عنوان مالیات ارزش افزوده به سازمان امور مالیاتی واریز میشود.
اظهارنامه ارزش افزوده
مالیات بر ارزش افزوده یک نوع مالیات غیرمستقیم است؛ به عبارت دیگر، این مالیات به عنوان هزینهای که مصرفکننده نهایی جهت جبران منابع مورد استفاده برای تولید و بهبود کیفیت محصول به دولت پرداخت میشود.
با توجه به ماده 10 قانون موقت ارزش افزوده (بند خ ماده 1 قانون دائمی)، دوره مالیاتی ارزش افزوده به صورت سه ماهه یا فصلی تعیین میشود؛ با تقسیم سال به چهار فصل سه ماهه، در هر سال 4 دوره مالیاتی برای ارزش افزوده در نظر گرفته شده است. نرخ این مالیات بر ارزش افزوده با قانون دائمی در حال حاضر 9 درصد است که 6 درصد از آن به مالیات و 3 درصد به عوارض اختصاص دارد.
مهلت ارسال اظهارنامه مالیات ارزش افزوده تا 15 روز پس از انتهای هر فصل مالیاتی میباشد.
طبق ماده 4 قانون دائمی ارزش افزوده، مودی حداکثر تا یک ماه پس از انقضای دوره مالیاتی میتواند ارزش افزوده را به سازمان مالیاتی پرداخت نماید. اما طبق ماده 13 قانون دائم ارزش افزوده تا زمان راه اندازی سامانه مودیان ترتیبات ثبتنام، نحوه ارائه اظهارنامههای مالیاتی و رسیدگی به آنها حسب مقررات قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷/۲/۱۷ و اصلاحات بعدی آن است. در سایر موارد، مفاد این قانون جاری است.
وجود شناسه های کالا و خدمات مختلف با هر نرخ ارزش افزوده ای در نرم افزار سامانه مودیان راهبر نشان می دهد که از قبل ما سعی کردیم همه موارد ضروری از جمله شناسه مالیاتی در دسترس شما باشد و به راحتی بتوانید استفاده کنید .
تفاوت محاسبه مالیات عملکرد و ارزش افزوده
با توجه به آنچه تا کنون از مالیات عملکرد و مالیات ارزش افزوده مطرح شد، تا حدودی به تفاوت ماهیت این دو مفهوم پی بردیم. از جمله این موارد عبارتند از:
- مستقیم بودن مالیات عملکرد و غیرمستقیم بودن ارزش افزوده
- تفاوت در ماخذ محاسبه مالیات؛ مالیات عملکرد از سود خالص شخص دریافت میشود، اما ارزش افزوده از تفاوت خرید و فروشهای اشخاص دریافت میشود
- تفاوت در نرخ معافیت مالیات
- تفاوت در تعداد دورههای مالیاتی و زمان ارائه اظهارنامه مالیاتی
اما تفاوت مالیات عملکرد و ارزش افزوده به این موارد محدود نمیشود. مهمترین تفاوتهای این دو مالیات عبارتند از:
زمان رسیدگی
از تفاوتهای اصلی بین مالیات ارزش افزوده و مالیات عملکرد، بازه زمانی رسیدگی است. میدانیم که ممیز مالیاتی بعد از دریافت اظهارنامه عملکرد تا یک سال وقت رسیدگی به اظهارنامه را دارد. پس از آن ممیز مالیاتی تا پنج سال حق بررسی شواهد و مدارک مربوط به اظهارنامه را خواهد داشت تا با ارائه شواهد و مدارک جدید مالیات مودی را تشخیص داده ابلاغ نماید. پس از آن حتی با ارائه مدارک جدید مالیات اضافی غیرقابل مطالبه خواهد بود.
در قوانین دائمی مالیات ارزش افزوده به این صورت است که اولویت رسیدگی با 1 درصد از مودیان بزرگ است. به بیان دیگر، محدودیت زمانی برای رسیدگی وجود ندارد. اما مودی باید اسناد و مدارک خود را تا 10 سال نگهداری و در صورت درخواست در اختیار ممیز مالیاتی قرار دهد.
روش تشخیص
یکی دیگر از تفاوتهای دو مالیات ارزش افزوده و عملکرد، در تشخیص آنهاست. اگر چه باید تشخیص هر دو مالیات یکسان باشد، اما با توجه به روشهای متفاوت در فروش کالا و خدمات مودیان، روشهای تشخیص متفاوت است.
تفاوت در بخشودگیها
بخشودگیها نیز بین مالیات ارزش افزوده دائمی و مالیات عملکرد متفاوت است. طبق ماده 189 قانون مالیاتهای مستقیم، اگر ترازنامه و حساب سود و زیان و دفاتر و مدارک شما در سه سال متوالی مورد قبول سازمان امور مالیاتی قرار بگیرد، به عنوان جایزه خوش حسابی، معادل 5 درصد از کل مالیات شما کسر خواهد شد. در صورتی که در مالیات عملکرد چنین بخشودگیای وجود ندارد.
تفاوت در سازمانها و سامانهها
سازمان مالیات بر ارزش افزوده علیرغم اینکه همسو با سازمان مالیاتی است، از آن مجزا هست؛ از این رو، فرآیندهایی که باید در هر یک طی شود، مستقل و مربوط به حوزه خود است.
نتیجه گیری
تفاوت اصلی بین مالیات عملکرد و ارزش افزوده در ماهیت آنها است؛ از این رو، محاسبه دقیق هرکدام از این دو برای فعالیت اقتصادی اهمیت زیادی دارد. اهمیت دقت در محاسبات به اندازهای است که محاسبه دقیق و استفاده از تبصرههای مناسب میتواند معافیتها و یا بخشودگیهایی برای مجموعه رقم بزند؛ از سوی دیگر، بیدقتی در محاسبات ممکن است منجر به بروز جرایم سنگینی شود.از این رو عضویت در سامانه مودیان و ارسال فاکتور چه از طریق نرم افزار و چه از طریق دستگاه کارتخوان سامانه مودیان می تواند اسناد شما را مستجکم تر کند تا بین شما و اداره مالیات و یا ارزش افزوده اختلافی ایجاد نشود.
در نتیجهگیری، میتوان به تفاوتهای اصلی بین مالیات عملکرد و ارزش افزوده اشاره کرد. این تفاوتها شامل ماهیت مالیات، زمان رسیدگی، روش تشخیص، بخشودگیها، و سازمانها و سامانههای مربوطه میشوند.
مالیات عملکرد به عنوان مالیات مستقیم، از سود خالص شرکتها و اشخاص حقوقی دریافت میشود و در زمان معینی برای ارسال اظهارنامه مالیات عملکرد مقرر شده است. این مالیات دارای بخشودگیهای خاص خود است که به موجب قوانین مربوطه قابل استفاده است.
از سوی دیگر، مالیات ارزش افزوده به عنوان مالیات غیرمستقیم، از تفاوت میان خرید و فروش کالاها و خدمات استخراج میشود. این مالیات بر اساس مبلغ افزوده به هر مرحله از زنجیره تولید افزوده میشود و در دورههای مالیاتی سهماهه قابل محاسبه و پرداخت است. بخشودگیهای این نوع مالیات مربوط به ترازنامه و حساب سود و زیان مودیان است.
همچنین، در زمان رسیدگی، مالیات عملکرد دارای محدودیت زمانی است که پس از دریافت اظهارنامه، ممیز مالیاتی تا یک سال فرصت دارد تا اظهارنامه را بررسی کرده و پس از آن تا پنج سال برای ارائه شواهد جدید به ممیزی فراهم است. از سوی دیگر، مالیات ارزش افزوده بدون محدودیت زمانی برای ممیزی اعلام شده و مودیان موظف به نگهداری اسناد تا 10 سال بعد از انقضای دوره مالیاتی هستند.
در زمینه تشخیص، روشهای متفاوتی برای هر یک از مالیاتها استفاده میشود که نیاز به آموزش و آشنایی با آنها دارد.
در مجموع، مدیران و کارشناسان مالی نیاز دارند تا با دقت به اصول و مقررات مربوط به هر یک از این دو مالیات آشنا شوند تا بتوانند بهینهترین راهبردها را برای مدیریت مالیاتی موجودیتهای اقتصادی اتخاذ کنند.
مقالات مرتبط با مالیات عملکرد و ارزش افزوده + تفاوت آنها
