در زمان ارسال اظهارنامه مالیاتی و انجام وظایف حسابداری، حسابداران باید توجه داشته باشند که تفاوت اصلی بین اشخاص حقیقی و حقوقی در مالیات و زمان ارسال اظهارنامه مالیاتی است. این تفاوت در مالیات بر عملکرد و زمان ارسال اظهارنامه مالیاتی آنها مشخص میشود. از جنبههای دیگر نظیر سرمایهگذاری در بورس و طول عمر، تفاوتهای دیگر نیز وجود دارد، اما در این مقاله از مقالات حسابداری که توسط کارشناسان مالی موسسه آموزش حسابداری رهبر حساب، تهیه و تدوین شده است، میخواهیم با تعاریف اشخاص حقیقی و حقوقی و تفاوتهای آنها آشنا شویم.
بررسی مفهوم اشخاص حقیقی
هر فرد به عنوان یک شخص حقیقی با زندگی و فعالیتهای خود در جامعه شناخته میشود و دارای حقوقی مانند حق مالکیت است. در هر رده سنی که قرار دارد، افراد دیگر نیز مکلف به رعایت حقوق او هستند و او نیز مکلف است تکالیف و حقوق خود را در ارتباط با دیگران رعایت نماید.
بررسی مفهوم اشخاص حقوقی
شخص حقوقی به گروهی از افراد حقیقی اشاره دارد که با هدف مشترک و با رعایت قوانین، یک نهاد، سازمان یا شرکت را تشکیل میدهند و یک شخصیت جدید با ماهیت تجاری را تأسیس میکنند. بر اساس ماده 589 قانون تجارت، این شخصیت حقوقی توسط افرادی که در اساسنامه شرایط اتخاذ تصمیم را دارند، مدیریت میشود.
بررسی ویژگی ها و تفاوت های اشخاص حقیقی و حقوقی
ویژگیهای اشخاص حقیقی:
– ماهیت: واقعی بوده و با تولد آغاز و با مرگ به اتمام میرسد.
– نام: شامل نام و نام خانوادگی و به عنوان تکلیف فرد محسوب میشود.
– اقامتگاه: دارای محل اقامت و بر اساس قانون باید دارای اقامتگاه باشد.
– تابعیت: دارای تابعیت که یک رابطه سیاسی-حقوقی با یک کشور ایجاد میکند.
– حقوق و تکالیف: دارای حقوق و تکالیف قانونی است که باید از آنها بهرهمند شود.
ویژگیهای اشخاص حقوقی:
– ماهیت: ماهیت اعتباری دارد و از تاریخ قرارداد آغاز و با ورشکستگی یا انحلال به پایان میرسد.
– نام: برای برقراری ارتباط و انجام فعالیت، دارای نام و نشان ثبت شده معتبر است.
– اقامتگاه: باید دارای محل اقامت مشخص باشد تا نامهها و اوراق قضایی به آدرس ارسال شود.
– تابعیت: تابعیت بر اساس قوانین کشور اقامت است.
– حقوق و تکالیف: حقوق و تکالیف بر اساس اساسنامهها یا قوانین مشخص شده است، مثلاً شرکتها موظف به پرداخت مالیات هستند.
انواع اشخاص حقیقی در حسابداری
متن زیر شرایط تقسیم صاحبان مشاغل (اشخاص حقیقی) بر اساس شاخصها و معیارها به سه گروه موضوع ماده 97 قانون مالیاتی را مشخص میکند:
گروه اول مالیاتی
– شرایط گروه اول:
– درآمد ابرازی بر اساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل بیش از 150 میلیارد ریال.
– آخرین درآمد قطعی شده بیش از 150 میلیارد ریال باشد.
اشخاص حقیقی مستثنی:
– شامل:
– دارندگان کارت بازرگانی، واردکنندگان و صادرکنندگان.
– صاحبان کارخانهها و واحدهای تولیدی و معادن با مجوز تأسیس و پروانه بهرهبرداری.
– صاحبان هتلهای سه ستاره به بالا.
– صاحبان بیمارستانها، زایشگاهها، و کلینیکهای تخصصی.
– صاحبان صرافی، فروشگاههای زنجیرهای با مجوز فعالیت.
– صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری، و خدمات مالی.
– صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری.
- صاحبان مشاغل گروه دوم مالیاتی شامل اشخاص حقیقی و صاحبان مشاغلی هستند که یکی از دو شرط زیر را دارا هستند:
– درآمد ابرازی آنها بر اساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل، بیشتر از 50 میلیارد و کمتر یا برابر با 150 میلیارد ریال است.
– آخرین درآمد قطعی شده آنها بر اساس برگ قطعی مالیات ابلاغی تا پایان دی ماه سال قبل، بین 50 میلیارد تا 150 میلیارد ریال میباشد.
گروه سوم مالیاتی
گروه سوم مالیاتی، شامل کسب و کارهای کوچک میباشد و شامل صاحبان مشاغلی است که در گروههای اول و دوم قرار نمیگیرند. البته اشخاص حقیقی به ترتیب فراخوان ها مشمول ارسال فاکتور در سامانه مودیان هستند و توصیه می کنیم جهت ثبت فاکتور از نرم افزار واسط سامانه مودیان و در صورت نیاز از دستگاه کارتخوان سامانه مودیان استفاده نمایند.
اگر سوال مالی یا مالیاتی دارید، می توانید آن را در بخش پرسش و پاسخ کافه سؤال رهبر حساب مطرح کنید تا کارشناسان ما در کوتاه ترین زمان بهترین پاسخ را در اختیارتان قرار دهند.
انواع اشخاص حقوقی در حسابداری
بر اساس منابع حقوقی داخلی، اشخاص حقوقی به دو گروه تقسیم میشوند:
شخصیت حقوقی حقوق عمومی (اشخاص حقوقی عمومی):
شامل همه اشخاص حقوقی است که پس از دریافت مجوز فعالیت قانونی از سوی دولت، فعالیت خود را آغاز میکنند، مانند وزارتخانهها.
شخصیت حقوقی حقوق خصوصی (اشخاص حقوقی خصوصی):
این دسته شامل شرکتها، موسسات تجاری، و شرکتهای غیرتجاری است.
شخصیت های حقوقی خصوصی
شخصیتهای حقوقی خصوصی شامل دو نوع اصلی هستند: شرکتهای تجاری و غیرتجاری.
شرکتهای تجاری
شرکتهای تجاری با انعقاد قرارداد بین دو یا چند شخص حقیقی تشکیل میشوند. هر شریک سرمایهای به شرکت میآورد و به نسبت این سرمایهها، مالکیت در شرکت شکل میگیرد. سود و زیان نیز بر اساس توافقات قبلی بین شرکا تقسیم میشود.
انواع شرکتهای تجاری
طبق ماده 20 قانون تجارت ایران، شرکتهای تجاری به هفت دسته تقسیم میشوند:
– سهامی عام و خاص
– تضامنی
– با مسئولیت محدود
– مختلط غیر سهامی
– مختلط سهامی
– نسبی
– تعاونی تولید و مصرف
شرکتهای غیرتجاری
شرکتهای غیرتجاری فعالیتهای غیرتجاری مانند امور علمی، ادبی، و خیریه را دنبال میکنند. اما هدف تشکیل این شرکتها ممکن است به منافع انتفاعی یا غیرانتفاعی مرتبط باشد.
بررسی ویژگی ها و تفاوت های اشخاص حقیقی و حقوقی در حسابداری
ارسال اظهارنامه مالیاتی:
اشخاص حقیقی: مهلت ارسال اظهارنامه مالیاتی تا 31 خرداد سال بعد برای صاحبان مشاغل است .
اشخاص حقوقی: بر اساس مقررات، معمولاً باید اظهارنامه مالیاتی خود را حداکثر چهار ماه پس از پایان سال مالی (معمولاً 31 تیر ماه) به سازمان مالیاتی ارسال کنن.
اگر برای ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مودیان، نرم افزار سامانه مودیان راهبر طرح الماس را خریداری کنید، ارسال اظهارنامه عملکرد از مزایای ویژه آن محسوب می شود.
نرخ مالیات بر عملکرد:
اشخاص حقیقی: دومین تفاوت بین اشخاص حقیقی و حقوقی مربوط به نرخ مالیات بر عملکرد آنها است. برای اشخاص حقیقی، نرخ مالیات بر عملکرد مطابق با ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم (ق.م.م) به شرح زیر است:
– از مبلغ صفر ریال تا دو میلیارد ریال: 15٪
– از دو میلیارد و یک ریال تا چهار میلیارد ریال: 20٪
– بیش از چهار میلیارد ریال: 25٪
این نرخهای مالیاتی برای اشخاص حقیقی در مالیات بر عملکرد معین شدهاند و بر اساس درآمد اعلام شده توسط افراد اعمال میشود. این تفاوت در نرخ مالیات بر عملکرد، بستگی به میزان درآمد اعلام شده دارد که در نهایت موجب تعیین نرخ مالیاتی متفاوت برای افراد حقیقی خواهد شد.
اشخاص حقوقی: مطابق با ماده 105 قانون مالیاتهای مستقیم، نرخ مالیات بر عملکرد اشخاص حقوقی برابر با 25 درصد است. این درصد مالیات بر اساس جمع درآمدهای شرکتها و درآمدهای ناشی از فعالیتهای انتفاعی اشخاص حقوقی، پس از کسر زیان و معافیتهای مشمول، اعمال میشود. مهم بودجه سال 1402 این است که در صورتی که اشخاص حقوقی دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانههای ذیربط در فعالیتهای تولیدی باشند، در سال 1400 میلادی، نرخ مالیات بر عملکرد خود را 7 درصد کاهش میدهند. این مسأله در دستورات مالیاتی بودجه 1402 قرار دارد و موجب کاهش نرخ مالیات بر عملکرد اشخاص حقوقی در زمینههای تولیدی میشود.
نگهداری اسناد و مدارک
اشخاص حقوقی موظف به نگهداری دفاتر قانونی، اسناد و مدارک حسابداری، و همچنین کلیه اسناد و مدارک مرتبط با تاسیس و تغییرات شرکت همچون آگهیها، برای مدت 10 سال باید نگهداری شود و در صورت نیاز، باید به سازمان مالیاتی ارائه شود.
اما در مقایسه، تکلیف اشخاص حقیقی (به استثنای گروه اول) در نگهداری و ارائه اسناد و مدارک سادهتر است، به این معنا که نیاز به نگهداری اسناد و مدارک کمتری دارند و زمان نگهداری آنها نیز محدودتر است.
سامانه اشخاص حقوقی
به منظور شناسایی، هر فرد یا شرکت باید دارای شناسه ملی باشد. شناسه ملی اشخاص حقوقی مهم است زیرا اعتبار و اصالت آنان را نشان میدهد. شما میتوانید از طریق سامانه جامع پایگاه اطلاعات اشخاص حقوقی با آدرس https://ilenc.ssaa.ir، با استعلام شناسه ملی اشخاص حقوقی، اطلاعاتی از قبیل اصالت و اعتبار شرکت، صلاحیت ثبتی و قانونی، تاریخ ثبت و شروع فعالیت شرکت، آدرس ثبتی و اطلاعات مدیران و بازرسها را بررسی کنید. این سامانه به شما این امکان را میدهد که اطلاعات مربوط به شرکتها و شخصیتهای حقوقی را با استفاده از شناسه ملی آنها، بررسی و احراز کنید.
نتیجه گیری
با نگاه کلی به تفاوت اشخاص حقیقی و حقوقی در حسابداری و مالیات، مشخص است که هر دو دارای ویژگیها و تعهدات متفاوتی هستند. اشخاص حقیقی، با مسائل مالیاتی و اظهارنامههایشان به صورت فردی و معمولاً دو سال قبل از عملکرد مالی مرتبط میشوند. اما اشخاص حقوقی با شرایطی متفاوت و زمانبندی مالیاتی مواجه میشوند که بسته به نوع و فعالیت شرکت متفاوت است.
همچنین اگر علاقه مند هستید تا سواد مالی و حسابداری خود را افزایش دهید، دوره آموزش حقوق و دستمزد به شرح قوانین و مقررات مربوط به حقوق کارکنان و پرداخت دستمزد میپردازد. این دوره مفید برای کسبوکارها و مدیران منابع انسانی است.
دوره آموزش سامانه مودیان مالیاتی به فهم عمیقتری از سیستم مودیان و روندهای مالیاتی کمک میکند. این دوره مفید برای حسابداران، مشاوران مالی و اشخاصی است که میخواهند به طور حرفهای در زمینه مالیات فعالیت کنند.
با دسترسی به دوره های آموزش حسابداری فوق، خوانندگان میتوانند دانش و تخصص لازم برای مواجهه با چالشهای حقوقی و مالیاتی مختلف را کسب کرده و بهبودی برای کسبوکارها یا حرفه خود تجربه کنند.
مقالات مرتبط با تفاوت اشخاص حقیقی و حقوقی در حسابداری:
