مالیات علی الراس

جواب : اگر درآمد توسط ممیز مالیاتی تشخیص داده شود و برای آن مالیات در نظر گرفته شود، این مالیات علی الرأس نامیده می‏‌شود، این اتفاق معمولاً به دلیل عدم ارائه مدارک و اسناد مورد نیاز یا وجود نقص در آن‌‏ها روی می‏‌دهد.

ممیز مالیاتی در این مواقع مجبور به تخمین درآمد مؤدی می‏‌شود و براساس آن مالیات تشخیص را محاسبه می‌نماید که معمولاً بسیار بیشتر از درآمد واقعی مؤدی است و باعث می‏‌شود که مبلغ قابل پرداخت بسیار بیشتر باشد. در مالیات‌های علی الرأس به جای اسناد و مدارک مؤدی، از قرائن مالیاتی استفاده می‏‌شود.

همچنین برای این کار ملاک‏‌ها و معیارهایی به کار می‏‌رود که برای شغل‌‏های گوناگون متفاوت است و اما قرائن مالیاتی عبارت است از عواملی که در هر رشته از مشاغل با توجه به موقعیت شغل برای تشخیص درآمد مشمول مالیات به طور علی الرأس به کار می‏‌رود که فهرست آن را نیز در تصویر زیر نام برده ایم.

همان‏گونه که از ماده فوق برمی‌‏آید، تعیین قرائن مالیاتی برای تعیین درآمد مشمول مالیات مؤدی به طور علی الرأس به کار می‏‌رود، در تشخیص علی الرأس کارشناس مالیاتی فاقد مدارک و مستندات کافی برای تشخیص درآمد واقعی است؛ لذا مدارک و مستندات دیگری را مورد توجه قرار می‏‌دهد تا درآمد واقعی مشمول مالیات مؤدی را تعیین نماید.

طبق ماده 237 قانون مالیات‏ های مستقیم، برگ تشخیص مالیات باید براساس مأخذ صحیح و متکی به دلایل و اطلاعات کافی و به نحوی تنظیم گردد که کلیه فعالیت‏‌های مربوط و درآمدهای حاصل از آن به طور صریح در آن قید گردد و برای مؤدی روشن باشد.

ضرایب مالیاتی عبارت از ارقام مشخصه‏‌ای که حاصل‏ ضرب آن‏‌ها در قرینه مالیاتی در موارد تشخیص علی الرأس، درآمد مؤدی مالیات تلقی می‏‌گردد. چون در تشخیص علی الرأس امکان تعیین کامل و صحیح هزینه‌‏های مؤدی امکان‏پذیر نیست، ضرایب مالیاتی ارقامی است که در درآمد مؤدی ضرب و حاصل ضرب آن درآمد مشمول مالیات مؤدی تلقی می‌‏گردد.

اظهارنامه ارسالی توسط مؤدی مهم‌ترین ابزار تشخیص درآمد واحدهای تجاری و محاسبه مالیات توسط سازمان امور مالیاتی است، پس از دریافت اظهارنامه توسط واحد مالیاتی و در اجرای بند 2 ماده 97 قانون مالیات‏ های مستقیم پرونده واحد تجاری توسط کارشناس ارشد مالیاتی یا کارشناس مالیاتی (ممیز مالیاتی) رسیدگی می‏‌شود.

مراحل رسیدگی این است که در ابتدای امر، ممیز مالیاتی طی برگه‏‌ای که به نام “برگ درخواست اسناد و مدارک” از مؤدی درخواست می‌‏کند که تمام اسناد و مدارک خویش را جهت رسیدگی در اختیار وی قرار دهد و پس از ابلاغ برگ درخواست اسناد و مدارک، کارشناس ارشد مالیاتی مکلف است ظرف یک هفته تا پانزده روز به محل کار مؤدی مراجعه نموده و دفاتر را مورد رسیدگی قرار دهد.

پس از انجام رسیدگی، یکی از سه حالت‌های زیر اتفاق می‌افتد:

1. در صورتی که دفاتر و اسناد بر طبق موازین قانونی و آیین‏ نامه مربوط به روش‌‏های نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک تنظیم شده باشد، درآمد مشمول مالیات مؤدی از طریق رسیدگی به دفتر تعیین و مبلغ مالیات مشخص و طی برگ تشخیص صادر و به مؤدی ابلاغ می‏‌شود. به این روش، رسیدگی از طریق قبول دفاتر گفته می‏‌شود.
2. در صورتی که دفاتر و اسناد مؤدی مطابق موازین قانونی و آیین ‏نامه مربوط به روش‏‌های نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک تنظیم نشده باشد و یا در مدارک ارائه شده جهت رسیدگی نقص وجود داشته باشد، دفاتر مورد قبول واقع نمی‏‌شود و تشخیص درآمد و مالیات واحدهای تجاری براساس معیارها و قوانین مالیاتی شناسایی و مطالبه می‏‌شود. به این روش، رسیدگی از طریق علی الرأس گفته می‏‌شود.
3. در صورتی که دفاتر و اسناد و مدارک ابرازی برای محاسبه درآمد مشمول مالیات به نظر اداره امور مالیاتی غیرقابل رسیدگی تشخیص داده شود و یا به علت عدم رعایت موازین قانونی و آیین‏ نامه مربوط مورد قبول واقع نشود، در این صورت مراتب باید با ذکر دلایل کافی کتباً به مؤدی ابلاغ و پرونده برای رسیدگی به هیأت سه نفره ارجاع می‌گردد.

قوانین مالیات علی الرأس

هر زمان نمی‌توان مالیات شرکت‌ها و مالیات درآمد مشمول را به صورت علی الراس تشخیص داد و با توجه به فرمول موجود، محاسبه را انجام داد، برای علی الراس شدن مالیات قوانینی وجود دارد که باید با توجه به آن‌ها اقدام نمود.

انواع مالیات علی الرأس

در قوانین مالیاتی معمولا در سه حالت شرکت‏‌ها یا افراد حقیقی مشمول مالیات علی الرأس می‏‌شوند که در تصویر زیر به صورت جامع شرح داده‌ایم.

تأخیر در ارائه اظهارنامه مالیاتی

اگر شخص حقیقی یا حقوقی اظهارنامه مالیاتی خود را به موقع ارائه ندهد، ممکن است مشمول مالیات علی الرأس شود؛ در این حالت شخص باید پس از مهلت مقرر برای ارائه اظهارنامه مالیاتی مبلغ مالیات و جرایم مالیاتی معین را پرداخت نماید.

ناقص بودن اظهارنامه

اگر اظهارنامه مالیاتی شخص حقیقی یا حقوقی نواقصی داشته باشد و ممیز مالیاتی به اطلاعات لازم برای تعیین مالیات دسترسی پیدا نکند امکان اعمال مالیات علی الرأس وجود دارد، در این صورت شخص باید نواقص را برطرف کند و مبلغ مالیات معین شده را پرداخت نماید.

تأخیر و ارائه مستندات

اگر شخص حقیقی یا حقوقی برای فرستادن مدارک مالیاتی خود پس از درخواست کتبی از سوی مراجع مالیاتی تأخیر داشته باشد یا مدارک را اصلا ارائه ندهد، ممکن است مشمول مالیات علی الرأس شود، در این حالت شخص باید مدارک را به سرعت ارائه داده و مبلغ مالیات و جرایم معین شده را بپردازد.

روش محاسبه مالیات علی الرأس

مالیات علی الرأس به صورت تخمینی توسط ممیزین مالیاتی محاسبه می‏‌شود. برای محاسبه آن از روش‏‌های متفاوتی استفاده می‏‌گردد که در ادامه به روش‏‌های محاسبه مالیات علی الرس خواهیم پرداخت.

• • تهیه اظهارنامه برآوردی: زمانی که یک شخص حقیقی یا حقوقی به هر دلیلی اظهارنامه مالیاتی را کامل و صحیح ارائه ندهد، سازمان امور مالیاتی ممکن است به تهیه اظهارنامه برآوردی بپردازد، در این اظهارنامه اطلاعات مالی و اقتصادی مؤدی به صورت تخمینی و براساس قرینه‏‌های مالیاتی ارائه می‏‌شود.
  • جمع ‏آوری اطلاعات: ممیزین مالیاتی اطلاعات مربوط به فعالیت‏ ها و اطلاعات اقتصادی فرد حقیقی یا حقوقی را از منابع مختلف جمع‏ آوری می‏‌کنند که این منابع می‌‏تواند مراجع دولتی و غیردولتی بانک‏‌ها، سوابق مالی و تجاری و سایر منابع باشند.
  • تعیین قرینه‏‌ها: قرینه‌‏های مالیاتی به عواملی گفته می‏‌شود که برای تعیین مالیات تخمینی مورد استفاده قرار می‏‌گیرند، این عوامل معمولاً شامل درآمد، هزینه‏‌ها و انواع فعالیت‏‌های اقتصادی می‏‌شود.
  • محاسبه مالیات علی الرأس: با استفاده از ضرایب اقتصادی که متناسب با فعالیت اقتصادی و قرینه مالیاتی می‏‌باشد، ممیزین مالیاتی مبلغ علی الرأس را محاسبه می‌‏کنند که این مبلغ عموماً بیشتر از مالیاتی است که براساس اطلاعات واقعی شخص حقیقی یا حقوقی برآورد می‌گردد.

درآمد مشمول مالیات شرکت براساس ضرایب مالیاتی با توجه به فرمولی که در تصویر زیر شرح داده‌ایم محاسبه می‌شود.

دوره های آموزشی مرتبط با مالیات علی الراس

• آموزش مالیات