سوال : آیا شرایطی وجود دارد که هزینه جرائم مالیاتی به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب می شود ؟

سوال : آیا شرایطی وجود دارد که هزینه جرائم مالیاتی به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب می شود ؟
جواب : بهطور کلی، جرائم مالیاتی (اعم از جریمه دیرکرد پرداخت، جریمه عدم ارسال اظهارنامه، جریمه عدم صدور صورتحساب الکترونیکی، و…) بر اساس مقررات مالیاتی ایران، در شمار هزینههای غیرقابل قبول مالیاتی قرار میگیرند. مبنای این موضوع، ماده ۱۴۸ و تبصرههای آن و همچنین آییننامه اجرایی تبصره ۲ همین ماده است که فهرست هزینههای قابل قبول را مشخص کرده و تصریح میکند هزینههای ناشی از تخلف از قوانین و مقررات، از جمله جرائم و خسارات ناشی از تأخیر یا عدم انجام وظایف قانونی، قابل قبول نیستند.
منطق قانونگذار آن است که هزینه قابل قبول مالیاتی باید مرتبط با «کسب درآمد و ادامه فعالیت اقتصادی» باشد، نه ناشی از تخلف یا قصور مودی. جرائم ماهیت تنبیهی و بازدارنده داشته و هدفشان کاهش انگیزه تخلف است. اگر این جرائم به عنوان هزینه قابل قبول شناخته شوند، عملاً اثر بازدارنده از بین میرود؛ زیرا مودی میتواند آن را از درآمد مشمول مالیات کسر کند و بخشی از آن را از طریق کاهش مالیات جبران نماید.
قانون مالیاتهای مستقیم، بهطور صریح استثنایی برای پذیرش «جرائم مالیاتی» به عنوان هزینه پیشبینی نکرده است. با این حال، برخی هزینههای شبیه جریمه که منشأ آن الزام قانونی در حوزههای غیرمالیاتی است ممکن است قابل قبول باشد، مثل:
البته این موارد به شرط اثبات ارتباط کاری و لزوم پرداخت برای ادامه فعالیت و تأیید ممیز مالیاتی قابل اعمال هستند، اما بههیچوجه شامل جرائم ناشی از تخلف مالیاتی نمیشوند.
بر اساس نظام مالیاتی ایران، جرائم مالیاتی همواره غیرقابل قبول هستند و نمیتوان آنها را در سرفصل «هزینههای قابل قبول» ثبت کرد یا از درآمد مشمول مالیات کسر نمود. پیشنهاد میشود مودیان:
تا بهجای اتکا به استثناء، اساساً زمینه ایجاد جریمه را از بین ببرند.