اگر در سال مالی گذشته کالا تحویل شده، خدمت انجام شده یا تعهد فروش به صورت قطعی ایجاد شده باشد، فروش از نظر مالیاتی محقق شده و جزو فروش سال مالی گذشته محسوب میشود. در این حالت حتی اگر خریدار صورتحساب را رد کرده باشد و شما عملا فرصت اصلاح یا ابطال در همان سال مالی نداشته باشید، تکلیف شما این است که فروش را در دفاتر و اظهارنامه عملکرد سال مالی گذشته شناسایی و اعلام کنید. رد صورتحساب یک موضوع شکلی و سیستمی است و باعث انتقال فروش به سال مالی بعد نمیشود.
حال اگر شما در سال مالی بعد اقدام به ابطال صورتحساب کنید، این ابطال از نظر سامانه مودیان یک رویداد ثبت شده در سال جدید است، اما از منظر مالیاتی به معنای حذف فروش از سال قبل نیست. در صورتی که معامله واقعی انجام شده باشد، ابطال صورتحساب صرفا برای اصلاح وضعیت سامانه و هماهنگی اطلاعات است و نباید موجب حذف فروش از اظهارنامه عملکرد سال گذشته شود. در رسیدگی مالیاتی نیز ملاک ممیز، واقعیت معامله و اسناد تحویل کالا یا انجام خدمت خواهد بود، نه صرفا تاریخ ابطال صورتحساب.
اما اگر به دلیل رد صورتحساب، معامله عملا انجام نشده باشد، مثلا کالا تحویل نشده، خدمت ارائه نشده یا قرارداد فروش فسخ شده باشد، در این صورت فروش از ابتدا محقق نشده تلقی میشود. در چنین شرایطی، ابطال صورتحساب در سال مالی بعد، موید عدم تحقق فروش است و فروش نباید جزو درآمد سال مالی گذشته در اظهارنامه عملکرد درج شود. بدیهی است که در این حالت، وجود مستندات فسخ معامله، مکاتبات با خریدار یا مدارک برگشت کالا اهمیت بسیار بالایی دارد.
در خصوص درخواست خریدار برای پرداخت وجه در سال مالی جدید و صدور صورتحساب جدید نیز باید دقت شود. اگر معامله قبلی فسخ شده باشد، صدور صورتحساب جدید در سال مالی جدید کاملا صحیح است و فروش متعلق به همان سال جدید خواهد بود. اما اگر معامله قبلی انجام شده و فقط به دلیل رد صورتحساب یا اختلاف شکلی، پرداخت به تعویق افتاده است، صدور صورتحساب جدید برای همان معامله، ریسک دو بار شناسایی فروش را ایجاد میکند. در این حالت فروش باید در سال مالی گذشته باقی بماند و در سال مالی جدید فقط ثبت دریافت وجه انجام شود، نه شناسایی فروش جدید.
در جمع بندی میتوان گفت رد صورتحساب در سامانه مودیان به تنهایی سال مالی فروش را تغییر نمیدهد، ابطال صورتحساب در سال بعد لزوما به معنی حذف فروش از سال قبل نیست و معیار نهایی، تحقق واقعی فروش و مستندات آن است. تصمیم گیری صحیح در این موضوع نقش مهمی در جلوگیری از اختلاف مالیاتی و دفاع موفق در رسیدگی خواهد داشت.
