مزایای انگیزشی کارفرما

جواب :در نظام حقوقی کار ایران، اصلی‌ترین هدف از تعیین مزایای انگیزشی ایجاد انگیزه، افزایش بهره‌وری و بهبود کیفیت عملکرد نیروی کار است. بر اساس مقررات قانون کار، مزایای انگیزشی از جمله پاداش، کارانه، حق بهره‌وری و سایر پرداخت‌های تشویقی، ماهیتی دارند که در جهت تشویق کارگران و کارکنان برای عملکرد بهتر طراحی شده‌اند و به همین دلیل، ذی‌نفع اصلی آن‌ها کارگر یا کارمند است نه کارفرما.

مطابق ماده ۴۷ قانون کار، کارفرما می‌تواند با موافقت کارگران یا نمایندگان قانونی آنان و با تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نسبت به اجرای طرح‌های مشارکتی در جهت افزایش بهره‌وری اقدام کند و در مقابل، پاداش یا مزایای خاصی را به کارکنان پرداخت نماید. در تبصره همین ماده نیز تصریح شده که پرداخت این پاداش‌ها با هدف ایجاد انگیزه در کارکنان و تقویت روحیه همکاری صورت می‌گیرد. بنابراین، جایگاه قانونی مزایای انگیزشی در قانون کار به روشنی برای نیروی کار تعریف شده است.

علاوه بر این، در ماده ۳۸ قانون کار آمده است که برای کار مساوی در شرایط مشابه باید مزد مساوی پرداخت شود؛ بدین معنا که اگر کارفرما نظام پاداش یا مزایای انگیزشی را در کارگاه اجرا کند، باید آن را به شکل عادلانه و بدون تبعیض بین کارکنان شرایط مشابه برقرار سازد. همچنین، بر اساس ماده ۴۱ و دیگر مصوبات شورای عالی کار، هرگونه افزایش مزایا یا پرداخت‌های تشویقی می‌تواند به عنوان ابزار انگیزشی برای بهبود عملکرد و بهره‌وری نیروی کار مورد استفاده قرار گیرد.

از سوی دیگر، هیچ ماده‌ای در قانون کار یا قانون مالیات‌های مستقیم وجود ندارد که مزایای انگیزشی را برای کارفرما پیش‌بینی کرده باشد. طبق بند (ج) ماده ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم، این مزایا جزء درآمد مشمول مالیات کارگران محسوب می‌شود؛ یعنی قانون‌گذار صریحاً پرداخت‌کننده (کارفرما) و دریافت‌کننده (کارگر) را از یکدیگر تفکیک کرده است.

در نتیجه، با استناد به مواد ۳۸، ۴۱ و ۴۷ قانون کار و تبصره‌های ذیل آن، می‌توان نتیجه گرفت که مزایای انگیزشی به کارفرما تعلق نمی‌گیرد و کارفرما صرفاً در مقام پرداخت‌کننده این مزایا قرار دارد. تنها در موارد خاصی که شخص کارفرما در چارچوب قرارداد کار تابع شرکت دیگری باشد و از نظر حقوقی در مقام «کارگر» شناخته شود، امکان بهره‌مندی از این مزایا برای او وجود دارد.

دوره های آموزشی مرتبط با مزایای انگیزشی کارفرما

• آموزش حقوق و دستمزد