خارج از سامانه مودیان چیست و چه مواردی را شامل می شود؟
در خصوص خارج از سامانه مودیان باید بین سه موضوع تفاوت قائل شویم؛ یکی ثبت خرید و فروش خارج از سامانه، دیگری امکان اصلاح یا حذف اطلاعاتی که قبلاً در اظهارنامه ارزش افزوده ثبت شده و موضوع سوم جرایم و تبعات مالیاتی فاکتورهای خارج از سامانه است.
وضعیت خریدهای خارج از سامانه از ابتدای دی ماه ۱۴۰۴
طبق مقررات اجرایی از ابتدای دی ماه ۱۴۰۴ صرفاً اعتبار مالیاتی خریدی که مستند به صورتحساب الکترونیکی ثبت شده در سامانه مودیان باشد در محاسبه مالیات بر ارزش افزوده قابل قبول خواهد بود بنابراین از این تاریخ به بعد برای استفاده از اعتبار مالیات بر ارزش افزوده خرید، صرف داشتن فاکتور کاغذی یا فاکتوری که خارج از سامانه مودیان صادر شده باشد کافی نیست.
وضعیت خارج از سامانه در اظهارنامه پاییز ۱۴۰۴
در مورد اظهارنامه های ارزش افزوده تابستان و پاییز ۱۴۰۴ سازمان امور مالیاتی برای تکمیل برخی توصیه های خارج از سامانه مربوط به ردیف های کاهنده امکان ارائه جزئیات از طریق فهرست معاملات را پیش بینی کرده بود. در این روش اطلاعات از طریق بخش اظهارنامه پیش فرض و فایل های مربوط به فهرست معاملات وارد شده و مبلغ نهایی به صورت سیستمی در اظهارنامه نمایش داده می شد بنابراین برای دوره پاییز ۱۴۰۴ باید توجه داشت که موضوع صرفاً وارد کردن دستی عدد در کادر خارج از سامانه نیست و نحوه ثبت اطلاعات به سازوکار تعیین شده توسط سامانه بستگی دارد.
وضعیت خارج از سامانه در اظهارنامه زمستان ۱۴۰۴
اما از زمستان ۱۴۰۴ به بعد شرایط متفاوت است با اجرای مرحله جدید سامانه مودیان از ابتدای دی ماه برای استفاده از اعتبار مالیاتی خرید صورتحساب باید به صورت الکترونیکی در سامانه مودیان ثبت شده باشد در نتیجه اگر خریدی انجام شود اما فروشنده برای آن صورتحساب الکترونیکی صادر نکند مالیات و عوارض پرداخت شده بابت آن خرید اصولاً به عنوان اعتبار مالیات بر ارزش افزوده قابل استفاده نخواهد بود.
آیا امکان اصلاح، ویرایش یا حذف خارج از سامانه مودیان وجود دارد؟
موضوع دیگری که ممکن است برای مودیان پیش بیاید اصلاح یا حذف اطلاعات خارج از سامانه است به عنوان مثال ممکن است فروشی در بهار ۱۴۰۳ در بخش خارج از سامانه درج شده باشد و همان فروش در فصل بعد مجدداً به صورت صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان ارسال شود در چنین شرایطی ممکن است عملاً یک معامله در دو محل انعکاس پیدا کرده باشد اگر سامانه برای آن دوره امکان اصلاح، ویرایش یا حذف مستقیم مبلغ ثبت شده در بخش خارج از سامانه را در اختیار مودی قرار ندهد نمی توان صرفاً از داخل اظهارنامه ارزش افزوده مبلغ قبلی را حذف کرد.
بررسی معامله در سامانه معاملات فصلی ماده ۱۶۹
در چنین شرایطی ابتدا باید بررسی شود که معامله در سامانه معاملات فصلی موضوع ماده ۱۶۹ نیز ثبت شده است یا خیر اگر ثبت مربوط به معاملات فصلی نیاز به اصلاح یا حذف داشته باشد باید از طریق همان بخش و مطابق امکانات سامانه مربوطه اصلاح شود اما اصلاح اطلاعات معاملات فصلی به معنای حذف خودکار اطلاعات از اظهارنامه ارزش افزوده نیست اگر مبلغ خارج از سامانه در اظهارنامه باقی مانده و امکان اصلاح سیستمی آن وجود نداشته باشد بهتر است موضوع از طریق سازمان امور مالیاتی پیگیری شود و تمام مستندات معامله، تاریخ ثبت اولیه، صورتحساب الکترونیکی ارسال شده و اطلاعات مربوط به دوره های مالیاتی نگهداری شود.
در صورت نبود امکان اصلاح، چه کاری انجام دهیم؟
در صورتی که امکان اصلاح از طریق سامانه فراهم نشود این مستندات در زمان رسیدگی مالیاتی اهمیت زیادی دارند. در زمان رسیدگی می توان موضوع را با ممیز پرونده مطرح کرد و توضیح داد که فروش موردنظر ابتدا به صورت خارج از سامانه درج شده و سپس همان معامله در دوره بعد به شکل صورتحساب الکترونیکی ارسال شده است تا از شناسایی مجدد یک معامله و آثار مالیاتی ناشی از ثبت تکراری جلوگیری شود.
جریمه فاکتورهای خارج از سامانه مودیان
از طرف دیگر صدور صورتحساب خارج از سامانه برای اشخاصی که مکلف به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند می تواند مشمول جرایم قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان شود. مطابق بند «الف» ماده ۲۲ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان، عدم صدور صورتحساب الکترونیکی مشمول جریمه ای معادل ۱۰ درصد مجموع مبلغ فروش انجام شده بدون صدور صورتحساب الکترونیکی یا ۲۰ میلیون ریال هرکدام که بیشتر باشد خواهد بود.
بنابراین نباید موضوع «خارج از سامانه مودیان» را فقط به وجود یا عدم وجود یک کادر در اظهارنامه محدود کرد از ابتدای دی ماه ۱۴۰۴ ملاک اصلی برای استفاده از اعتبار مالیات بر ارزش افزوده خرید، وجود صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان است و در مورد فروش نیز اشخاص مشمول باید تکالیف مربوط به صدور صورتحساب الکترونیکی را رعایت کنند.
اگر اطلاعاتی مربوط به دوره های قبل در بخش خارج از سامانه ثبت شده و اکنون امکان ویرایش یا حذف آن از داخل اظهارنامه وجود ندارد نباید بدون بررسی اقدام به تغییر اطلاعات دوره های دیگر کرد ابتدا وضعیت معامله در سامانه مودیان و معاملات فصلی بررسی شود و در صورت نبود امکان اصلاح سیستمی موضوع از طریق سازمان امور مالیاتی یا در زمان رسیدگی با ارائه مستندات پیگیری شود.
