ثبت همزمان خرید در مودیان و ۱۶۹

۱. هدف و کارکرد سامانه‌ها:

• سامانه مودیان برای ثبت و صدور صورتحساب‌های الکترونیکی رسمی طراحی شده است. از سال ۱۴۰۴ با اجرای کامل قانون پایانه‌های فروشگاهی، صدور هر فاکتور فروش باید از مسیر مودیان انجام شود. این اطلاعات به‌صورت مستقیم در پایگاه داده سازمان امور مالیاتی ثبت می‌شود و در آینده، منبع اصلی استخراج داده‌های ارزش افزوده و عملکرد خواهد بود.
• سامانه معاملات فصلی (۱۶۹) ابزار قدیمی گزارش‌دهی معاملات است که تا پیش از اجرای مودیان، تنها مرجع رسمی تبادل اطلاعات خرید و فروش بین مؤدی و سازمان بود.

۲. وضعیت فعلی (تا پایان سال ۱۴۰۴):

در دوره گذار ــ یعنی هم‌زمان با اتصال کامل واحدها به سامانه مودیان ــ سازمان امور مالیاتی هنوز برخی اطلاعات فصلی را از مؤدیان مطالبه می‌کند. ولی طبق بخشنامه‌های جدید، صورتحساب‌هایی که در سامانه مودیان صادر و تأیید شده‌اند، نیازی به ارسال مجدد در معاملات فصلی ندارند، چون اطلاعات آن‌ها به‌صورت خودکار به پایگاه ۱۶۹ منتقل خواهد شد.

۳. منشاء دردسرها و مغایرت‌ها:

مشکل زمانی به‌وجود می‌آید که مؤدی:

• خرید یا فروش را در سامانه مودیان ثبت می‌کند ولی همان معامله را دوباره به‌شکل دستی یا اکسل در ۱۶۹ ارسال می‌کند؛
• یا بالعکس، فاکتورهایی دارد که هنوز در مودیان صادر نشده‌اند اما در ۱۶۹ گزارش می‌دهد.

این هم‌پوشانی باعث می‌شود گزارش خرید و فروش دو بار ثبت شود و مأمور رسیدگی، آن را به‌صورت افزایش مصنوعی حجم معاملات تفسیر کند. در نتیجه، حسابرسی مالیاتی دچار ابهام خواهد شد.

۴. توصیه کاربردی:

تا زمانی که بخشنامه رسمی حذف کامل ۱۶۹ برای همه مؤدیان ابلاغ نشده، مؤدی باید این قاعده را رعایت کند:

هر صورتحسابی که در سامانه مودیان ثبت و دارای کد رهگیری معتبر است، دیگر نباید در سامانه ماده ۱۶۹ ارسال شود.

تنها معاملاتی که هنوز در مودیان ثبت نشده‌اند (مثل برخی خریدهای خرد یا فاکتورهای معاف‌شده بدون شناسه) باید در ۱۶۹ گزارش شوند.

بنابراین اگر ثبت خرید و فروش را با دقت تفکیک کنید و از ثبت تکراری خودداری نمایید، هیچ مشکلی پیش نمی‌آید؛ اما ارسال همزمان و غیرمنطبق، قطعاً ایجاد مغایرت و دردسر مالیاتی می‌کند.