با اجرای نسخه جدید سامانه مالیات بر ارزش افزوده، ارتباط سیستمی بین سامانه مؤدیان، اظهارنامه فصلی ارزش افزوده و سامانه معاملات فصلی ماده ۱۶۹ برقرار شده است.
بر این اساس، وضعیت مؤدی به دو شکل اصلی تقسیم میشود:
۱. مؤدیان فعال در سامانه مؤدیان
چنانچه مؤدی در سامانه مؤدیان فعالیت داشته و فاکتورهای خرید و فروش را از طریق کارپوشه الکترونیکی صادر و ارسال کند، اطلاعات مربوط به صورتحسابها بهصورت خودکار در اظهارنامه فصل تابستان ۱۴۰۴ درج میشود.
- نیازی به ثبت جداگانه در معاملات فصلی (۱۶۹) نیست.
- سامانه مالیاتی اطلاعات فاکتورها را برای بخش خرید و فروش اظهارنامه منتقل میکند.
- فاکتورها دارای شناسه یکتای سیستمی بوده و مورد تأیید سازمان امور مالیاتی هستند.
۲. مؤدیان فعال در معاملات فصلی ماده ۱۶۹
اگر مؤدی هنوز در سامانه مؤدیان فعال نیست، باید فاکتورها را بهصورت دستی در سامانه معاملات فصلی (۱۶۹) ثبت کند. پس از آن، اطلاعات مزبور باید در جدول جدید اظهارنامه ارزش افزوده تحت عنوان «جزئیات معاملات» نیز وارد شود.
در این جدول، جزئیات زیر الزامی است:
- کد اقتصادی طرف معامله (خریدار یا فروشنده)
- شماره و تاریخ فاکتور
- مبلغ خرید یا فروش قبل از تخفیف
- مبلغ تخفیف و کسورات
- ارزش معاملات پس از تخفیف
- مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختی یا دریافتی
سیستم مالیاتی در زمان ارسال اظهارنامه، مقادیر مذکور را با اطلاعات ثبتشده در پایگاه معاملات ماده ۱۶۹ مقایسه کرده و در صورت مغایرت، خطای سیستمی یا هشدار تطبیقی صادر میکند تا مؤدی بتواند پیش از نهاییسازی اظهارنامه اصلاح انجام دهد.
ساختار جدول «جزئیات معاملات»
جدول مذکور سه بخش اصلی دارد:
۱. خریدها و هزینهها (شامل مبالغ ناخالص، تخفیف، مالیات و عوارض پرداختی)
۲. فروشها و درآمدها (شامل مبلغ خالص، تخفیفها و ارزش افزوده وصولی)
۳. معاملات اصلاحی (برگشت کالا، پیشدریافتها و تعدیلات فاکتورها)
این ساختار برای تطبیق کامل اطلاعات فاکتور مؤدی با دادههای طرف معامله طراحی شده است تا مأموران مالیاتی بتوانند اعتبار مالیات پرداختی یا وصولی را بدون مراجعه کاغذی بررسی کنند.
نکات اجرایی مهم
- در اظهارنامه تابستان ۱۴۰۴، دادههای دارای شناسه یکتای صورتحسابها از سامانه مؤدیان، اولویت پردازش دارند.
- فاکتورهایی که در سامانه ۱۶۹ ثبت شدهاند اما شناسه یکتا ندارند، فقط برای تکمیل بخشهای خالی اظهارنامه بهکار گرفته میشوند.
- این ادغام موجب حذف دوبارهکاری، کاهش خطا و تسریع رسیدگی مالیاتی در دورههای بعدی خواهد شد.
جمعبندی نهایی
در فصل تابستان ۱۴۰۴:
- اگر فاکتورها در سامانه مؤدیان ثبت شده باشند → دادهها خودکار وارد اظهارنامه ارزش افزوده میشوند.
- اگر فعالیت صرفاً در سامانه معاملات فصلی (۱۶۹) انجام میشود → باید اطلاعات فاکتورها را هم در ۱۶۹ و هم در جدول «جزئیات معاملات» اظهارنامه وارد کنید.
این جدول شامل تمام اطلاعات کلیدی مانند کد اقتصادی، مبلغ معامله، تخفیف، مالیات و عوارض ارزش افزوده است و مبنای استعلام و تطبیق نهایی سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد.
