ابتدا باید دانست ابطال فاکتور فروش یعنی برگشت کامل معامله و حذف تعهد فروش و مالیات خروجی مربوطه. زمانی که این ابطالی در فصل بعد ثبت میشود، ماهیت آن «کاهش فروش» و در عین حال «کاهش مالیات خروجی» است. ثبت حسابداری باید این واقعیت را بازتاب دهد.
فرض کنید در فصل قبل شما فروش ثبت کرده بودید به شکل:
حساب مشتریان / بانک بدهکار، حساب فروش بستانکار، حساب مالیات و عوارض خروجی بستانکار.
اکنون با ابطال یا تعدیل آن، باید عکس این ثبت تا حدود لازم انجام شود. بنابراین در فصل جدید که تعدیلات کاهشی را وارد کرده اید، سند اصلاحی به صورت زیر پیشنهاد میشود:
- حساب فروش (و در صورت وجود حساب برگشت از فروش) بدهکار
- حساب مالیات و عوارض ارزش افزوده خروجی بدهکار
- حساب مشتریان یا حساب بستانکاران / حساب دریافتنی از خریدار بستانکار
به این ترتیب مبلغ فروش و مالیات خروجی کاهش یافته و اگر قبلاً این مالیات در اظهارنامه فصل قبل اعلام و پرداخت شده اما حالا برگشت خورده است، اعتبار مالیاتی جدیدی برای شما ایجاد میشود. در این حالت مانده حساب «مالیات و عوارض ارزش افزوده» شما بستانکار میگردد، چون مالیات پرداختی قبلی بیش از مبلغ واقعی بوده است.
در مرحله ثبت تعدیلات، اگر سامانه سازمان امور مالیاتی تعدیلات شما را در محاسبه فصل جدید قبول کرده و آن را از مالیات قابل پرداخت شما کسر کرده است، در دفاتر نیز باید حساب «مالیات ارزش افزوده پرداختنی» را کاهش دهید. ثبت تکمیلی در این حالت اینگونه است:
- حساب مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختنی بدهکار
- حساب بستانکاران مالیاتی یا حساب سود و زیان تعدیلات مالیاتی بستانکار (در صورت نیاز به تسویه یا انتقال مانده)
نکته مهم این است که اگر سازمان امور مالیاتی اعتبار ناشی از ابطالیها را تأیید کند، مبلغ مزبور به عنوان اعتبار در فصل جدید از مالیات خروجی کسر میشود و دیگر مبلغ مجزایی برای استرداد طلب ضرورت ندارد، مگر اینکه میزان بستانکاری از حد مالیات خروجی فراتر رود.
از لحاظ ارائه در صورتهای مالی، برگشت از فروش باید در همان حساب درآمدی به صورت منفی نمایش داده شود تا درآمد خالص دوره صحیح گزارش گردد. همچنین توضیح در یادداشت توضیحی مبنی بر تعدیلات مربوط به ابطال فاکتورهای فصل قبلی ضروری است تا شفافیت حفظ شود.
در نتیجه خلاصه اثر کلی این اصلاحات چنین است:
- کاهش درآمد گزارش شده فصل جاری
- کاهش مالیات خروجی ارزش افزوده
- ایجاد یا افزایش مانده بستانکار در «مالیات و عوارض پرداختنی»
- تطبیق اظهارنامه ارزش افزوده با دفاتر اصلاح شده
این ثبتها باید در تاریخ انجام تعدیلات (زمان ارسال در سامانه مودیان) درج گردد تا از مغایرت زمانی میان دفاتر و سامانه جلوگیری شود و برای رسیدگی مالیاتی بعدی مستندات ابطال در دسترس باشد.
