خارج از سامانه مودیان در اظهارنامه ارزش افزوده زمستان ۱۴۰۴

جواب : در سال هاي اخير مسير قانون گذاري در حوزه ماليات بر ارزش افزوده و سامانه موديـان به سمت يکپارچگي و شفافيت کامل اطلاعات پيش رفته است. يکي از نمودهاي مهم اين موضوع، حذف تدريجي هر گونه فعاليت خارج از سامانه موديـان از نگاه سازمان امور مالياتي است. به همين دليل در خصوص اظهارنامه ارزش افزوده فصل زمستان سال ۱۴۰۴، پرسش مهمي که مطرح مي شود اين است که آيا همچنان بخشي تحت عنوان «کادر خارج از سامانه موديـان» در اظهارنامه باقي خواهد ماند يا خير.

پاسخ اين است که مطابق رويه مورد انتظار و مسير اجراي قانون، ديگر نبايد انتظار وجود کادري تحت عنوان خارج از سامانه موديـان در اظهارنامه ارزش افزوده زمستان ۱۴۰۴ را داشت. مبناي کار، ثبت کليه صورتحساب هاي فروش و خريد در سامانه موديـان است و عملا هرچه خارج از اين سامانه انجام شود، از نظر مالياتي به رسميت شناخته نمي شود يا حداقل اعتبار آن براي مقاصد ماليات بر ارزش افزوده بسيار محدود يا منتفي خواهد بود.

از دي ماه ۱۴۰۴ به بعد، فعاليت در سامانه موديـان ديگر يک انتخاب يا امکان تکميلي نيست، بلکه شرط اصلي شناسايي معاملات و اعتبار مالياتي محسوب مي شود. اين بدان معنا است که تمامي موديـان مکلف هستند فروش هاي خود را از طريق صدور صورتحساب الکترونيکي در سامانه موديـان ثبت کنند و در مقابل، براي استفاده از اعتبار ماليات بر ارزش افزوده خريدها، بايد خريد آن ها نيز از عرضه کنندگاني انجام شود که براي آن ها صورتحساب الکترونيکي در همان سامانه صادر مي کنند.

در عمل اگر شما از شخصي يا مجموعه اي خريد انجام دهيد که در سامانه موديـان براي شما صورتحساب الکترونيکي صادر نکند، ماليات بر ارزش افزوده اي که به ظاهر در آن معامله پرداخت کرده ايد از ديد سازمان امور مالياتي قابل استناد و قابل کسر از ماليات فروش شما نخواهد بود. به عبارت ساده، آن مبلغ براي شما به عنوان اعتبار ارزش افزوده پذيرفته نمي شود. اين موضوع اثر بسيار مهمي بر نحوه انتخاب طرف هاي تجاري، تنظيم قراردادها و کنترل اسناد خريد و فروش در بنگاه هاي اقتصادي دارد.

اين رویکرد، چند نتيجه عملي مهم به همراه دارد. نخست اين که دوران فاکتورهاي کاغذي متفرقه، فاکتورهاي دستي يا فاقد ثبت در سامانه به عنوان ابزاري براي ايجاد اعتبار مالياتي عملا به پايان مي رسد. هرگونه تلاشي براي ايجاد هزينه و اعتبار مالياتي با استفاده از اسناد خارج از سامانه با ريسک بالاي رد شدن در رسيدگي ها روبرو خواهد بود. دوم اين که بنگاه ها و موديـان مجبور خواهند شد طرف هاي معامله خود را از منظر وضعيت آن ها در سامانه موديـان ارزيابي کنند؛ به اين معنا که اگر فروشنده اي حاضر به ثبت صورتحساب در سامانه نباشد، ادامه همکاري با او از ديد مالياتي براي خريدار توجيه خود را از دست مي دهد.

از منظر تنظيم اظهارنامه زمستان ۱۴۰۴، انتظار مي رود که عملاً تمام اقلام فروش و خريد مستند به صورتحساب هاي الکترونيکي ثبت شده در سامانه باشد و اطلاعات سامانه موديـان مبناي اصلي تکميل اظهارنامه قرار گيرد. به اين ترتيب، فضايي براي درج مبالغ قابل توجه خارج از سامانه باقي نمي ماند. اگر هم در مقاطع گذار، بخشي در فرم هاي سامانه به صورت ظاهري باقي مانده باشد، قاعده اساسي اين است که اين مبالغ از نظر اعتبار مالياتي با حساسيت بالا و محدوديت مواجه خواهند شد.

براي موديـان اين شرايط به معناي ضرورت بازنگري در چند حوزه است:

نخست، اطمينان از ثبت نام صحيح و فعال بودن در سامانه موديـان و استفاده منظم از آن در تمام معاملات. هرگونه تاخير يا نقص در اين زمينه مي تواند به معناي از دست رفتن امکان شناسايي بخشي از فروش يا اعتبار خريد در چارچوب قانون باشد.

دوم، استقرار يک نظام کنترلي دقيق در واحد مالي و حسابداري براي تطابق خريدها با صورتحساب هاي موجود در سامانه. صرف داشتن فاكتور کاغذي يا قرارداد کافي نيست؛ ملاک اصلي، وجود صورتحساب الکترونيکي ثبت شده است. بنابراين لازم است واحد مالي به طور مستمر گزارش هاي سامانه را کنترل کرده و هرگونه عدم تطابق را با فروشنده يا خريدار پيگيري کند.

سوم، آموزش مديران و مسئولان واحدهاي خريد و فروش نسبت به اين واقعيت که از دي ماه ۱۴۰۴ به بعد، همکاري با اشخاصي که خارج از سامانه فعاليت مي کنند، مستقيما منافع مالياتي مجموعه را به خطر مي اندازد. در نتيجه، معيار سامانه اي بودن طرف معامله بايد به يکي از شاخص هاي اصلي انتخاب فروشنده و خريدار تبديل شود.

چهارم، در حوزه برنامه ريزي مالياتي و مديريت نقدينگي، بايد اين نکته در نظر گرفته شود که هرگونه ماليات بر ارزش افزوده اي که در قالب خريد به فروشنده پرداخت مي شود، تنها در صورتي قابليت تبديل شدن به اعتبار و در نهايت استرداد يا تهاتر با ماليات فروش را دارد که در سامانه موديـان ثبت شده باشد. در غير اين صورت، آن مبلغ صرفا به شکل يک هزينه قطعي براي بنگاه باقي خواهد ماند.

در نتيجه، حذف عملي «کادر خارج از سامانه موديـان» در اظهارنامه زمستان ۱۴۰۴ را نبايد صرفا يک تغيير شکلي در فرم اظهارنامه دانست، بلکه بايد آن را نشانه کامل شدن گذار نظام ماليات بر ارزش افزوده به يک سيستم کاملا الکترونيکي، شفاف و مبتني بر گردش اطلاعات در سامانه موديـان تلقي کرد. از اين مقطع به بعد، هر مودي که مي خواهد در محاسبه و پرداخت ماليات بر ارزش افزوده در وضعيت قانوني و قابل دفاع قرار گيرد، ناگزير است تمام فعاليت هاي خود را در چهارچوب اين سامانه تنظيم و اجرا کند و هر نوع فعاليت مالي خارج از آن را به حداقل يا صفر برساند.

دوره های آموزشی مرتبط با خارج از سامانه مودیان در اظهارنامه ارزش افزوده زمستان ۱۴۰۴

• • آموزش سامانه مودیان