اول از منظر ماهیت درآمد. مبالغی که کارفرما بابت پاداشهای مناسبتی یا پرداختهای خارج از لیست حقوق به پیمانکار می دهد در صورتی که پیمانکار صرفا نقش واسطه پرداخت دارد و هیچ اختیار و نفع اقتصادی از این وجوه ندارد، طبق اصول حسابداری و ماده ۳ قانون مالیاتهای مستقیم درآمد عملیاتی پیمانکار محسوب نمی شود. شرط مهم این است که این مبالغ عینا به کارکنان پرداخت شود و برای پیمانکار سود یا اختیار مصرف وجود نداشته باشد و اسناد پرداخت نیز قابل ردیابی باشد.
اما مشکل اصلی از جایی شروع می شود که کارفرما پیمانکار را مجبور به صدور صورتحساب الکترونیکی با عنوان پاداش مناسبتی و با ارزش افزوده می کند. صدور صورتحساب در سامانه مودیان به صورت پیش فرض توسط سازمان امور مالیاتی به عنوان فروش کالا یا ارائه خدمت تلقی می شود و همین باعث شده دارایی این مبالغ را درآمد بداند حتی اگر در اظهارنامه به صورت درآمد و هزینه خنثی ثبت شده باشد. ثبت همزمان در سایر درآمدهای عملیاتی و سایر هزینه های عملیاتی از نظر حسابداری ظاهرا سود صفر ایجاد می کند ولی از نظر مالیاتی ریسک بالایی دارد چون ماهیت واقعی عملیات را نشان نمی دهد.
تکلیف صحیح مالیاتی این است که اساسا این مبالغ نباید مشمول صدور صورتحساب فروش و ارزش افزوده شوند. راهکار صحیح این است که در قرارداد پیمانکاری به صورت شفاف ذکر شود پرداخت پاداشها و مزایای مناسبتی به نیروها به حساب کارفرما و با مسئولیت کارفرما انجام می شود و پیمانکار فقط عامل پرداخت است. در این حالت صدور صورتحساب باید صرفا بابت کارمزد پیمانکار باشد نه کل مبلغ پاداش. اگر به هر دلیل امکان اصلاح فرایند سامانه مودیان وجود ندارد حداقل عنوان صورتحساب باید به گونه ای باشد که معاونت در پرداخت یا وجوه امانی را القا کند نه درآمد.
از منظر ثبت حسابداری صحیح در دفاتر پیمانکار این مبالغ باید به عنوان حسابهای انتظامی یا حسابهای واسطه ای ثبت شود. به طور مثال هنگام دریافت وجه از کارفرما
بدهکار بانک
بستانکار بستانکاران موقت یا وجوه امانی کارکنان
و هنگام پرداخت به پرسنل
بدهکار بستانکاران موقت یا وجوه امانی کارکنان
بستانکار بانک
در این ثبتها هیچ درآمد و هزینه ای شناسایی نمی شود و سود پیمانکار صرفا محدود به کارمزد واقعی خود است. در نهایت توصیه جدی این است که برای سالهای بعد حتما اصلاح قرارداد و اصلاح رویه صدور صورتحساب انجام شود تا از تکرار ایرادات مالیاتی جلوگیری گردد.
