سوال : چرا روش لایفو در حسابداری ایران مورد قبول نیست ؟

سوال : چرا روش لایفو در حسابداری ایران مورد قبول نیست ؟
جواب : روش لایفو (LIFO) یا آخرین وارده، اولین صادره در حسابداری ایران مورد قبول نیست، زیرا با مبانی مفهومی استانداردهای حسابداری ایران و نیز واقعیت اقتصادی جریان کالا و قیمتها سازگاری ندارد. دلایل ممنوعیت آن بهصورت دقیق و تحلیلی به شرح زیر است:
استاندارد حسابداری ایران (برگرفته از استاندارد بینالمللی IAS 2 «موجودی مواد و کالا») روش لایفو را بهصراحت مردود اعلام کرده است. در بندهای مربوط به ارزشگذاری موجودیها تصریح میشود که تنها دو روش مجاز برای تعیین بهای تمامشده موجودیها عبارتاند از:
دلیل اصلی این محدودیت آن است که روش لایفو منجر به نمایش غیرواقعی ارزش موجودی پایان دوره و سود دورهای میشود و از نظر مفهومی با اصل ارائه منصفانه و بهای تمامشده واقعی مغایرت دارد.
در شرایط تورمی که قیمتها در حال افزایشاند، لایفو باعث میشود اقلام آخر خرید (گرانتر) در هزینهی کالای فروشرفته لحاظ شوند و در نتیجه سود جاری کمتر از واقع گزارش شود، در حالیکه موجودی باقیمانده در ترازنامه با اقلام قدیمیتر و ارزانتر ارزشگذاری میگردد.
این امر موجب نمایش کمتر از واقع ارزش داراییها و در نتیجه تحریف چهره مالی شرکت میشود.
در نظریه لایفو، هزینههای اخیر با درآمدهای جاری تطبیق داده میشوند، ولی موجودی باقیمانده به بهایهای قدیمیتر گزارش میشود. این عدم تطابق بین درآمد و داراییها تصویر درستی از عملکرد اقتصادی شرکت ارائه نمیدهد و با اصل ارائه منصفانه (Faithful Representation) در تضاد است.
سازمان امور مالیاتی و سازمان حسابرسی هر دو روش لایفو را غیرقابل قبول میدانند. در نتیجه، حتی اگر واحدی آن را بهصورت داخلی به کار گیرد، در گزارشهای رسمی و اظهارنامه مالیاتی پذیرفته نمیشود و نیازمند تعدیلات مضاعف است.
در استاندارد بینالمللی IFRS نیز از سال ۲۰۰۳ (در بازنگری IAS 2)، استفاده از LIFO ممنوع شده است، زیرا باعث کاهش قابلیت مقایسه بین شرکتها و ارائه اطلاعات گمراهکننده میشود. از آنجا که استانداردهای ایران همسو با IFRS تدوین شدهاند، ایران نیز آن را نپذیرفته است.