معافیت مزایای رفاهی،انگیزشی و بهره وری

جواب : در ظاهر، بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۲/۷۳ مورخ ۲۱ اسفند ۱۴۰۲ از سوی سازمان امور مالیاتی کشور، گامی در جهت روشن‌سازی وضعیت مزایای رفاهی و انگیزشی غیرمستمر برداشت و آنها را ـ به استناد بند ۹ ماده ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم ـ از شمول مالیات حقوق معاف اعلام کرد. با این حال، در عمل، اجرای این بخشنامه در سطح کشور با موانع و ابهامات جدی روبه‌رو شد و می‌توان گفت که در مقام اجرا، عملاً معافیتی اعمال نشده است.

نخستین مشکل، نبود تعریف دقیق و قابل اندازه‌گیری از «مزایای رفاهی متعارف» در متن قانون و آیین‌نامه‌ها بود. بخشنامه اشاره می‌کند که مزایایی نظیر بن کالا، کمک‌هزینه غذا، ایاب‌وذهاب یا کارت هدیه در حدود عرف کارگاه، غیرمشمول مالیات هستند؛ اما هیچ معیار کمّی برای «حد متعارف» ارائه نکرد. به همین دلیل، ممیزان مالیاتی در بررسی پرونده‌های حقوق و دستمزد، عمدتاً این اقلام را به عنوان پرداخت‌های مستمر و دارای ماهیت حقوقی تلقی کردند. در نتیجه، بخشنامه در سطح مأموران مالیاتی وارد مرحله تفسیر سلیقه‌ای شد و مأموران برای اطمینان از اصابت قانون، همچنان مالیات آنها را مطالبه کردند.

عامل دوم، عدم صدور دستورالعمل اجرایی تکمیلی یا نرم‌افزاری برای شهرسازی در سامانه حقوق و مزایای سازمان امور مالیاتی بود. یعنی در نرم‌افزار «لیست مالیات حقوق»، بخش جداگانه‌ای برای اقلام رفاهی غیرمشمول تعریف نشد. بنابراین کارفرمایان اگر هم می‌خواستند معافیت را اعمال کنند، در قسمت‌های نرم‌افزار مالیاتی جای ثبت آن وجود نداشت و سامانه آن را به عنوان حقوق مشمول مالیات شناسایی می‌کرد.

نکته سوم، مخالفت ضمنی برخی ادارات کل امور مالیاتی استان‌ها با اجرای فوری بخشنامه بود. آنان استدلال کردند تا زمانی که شورای‌عالی مالیاتی یا وزارت اقتصاد آیین‌نامه اجرایی صریحی صادر نکرده باشد، نمی‌توان Interpretation (تفسیر مستقل) از بند ۹ ماده ۹۱ ارائه داد. این موضوع موجب شد که در سال ۱۴۰۳ بخش اعظم کارفرمایان، از ترس برگشت مالیاتی، همچنان مالیات مربوط به مزایای رفاهی را کسر و ایصال کنند.

در نهایت، می‌توان گفت که بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۲/۷۳ از نظر حقوقی معتبر است ولی از نظر اجرایی نافذ و مؤثر نشده است. سازمان امور مالیاتی تاکنون دستورالعمل اجرایی و عددی مشخصی صادر نکرده که مبنای پذیرش در رسیدگی‌ها باشد. بنابراین، فعلاً در فرایند حسابرسی و مالیات بر حقوق، اقلامی چون بن نقدی، کمک‌هزینه ایاب‌وذهاب یا کارت هدیه اگر مستمر باشند، مشمول مالیات محسوب می‌شوند و حتی در صورت استناد به بخشنامه، دلیلی بر عدم مطالبه وجود ندارد. به بیان دیگر، بخشنامه صادر شده ولی اجرا نشده است و معافیت مزایای رفاهی در عمل همچنان تحقق نیافته است.

دوره های آموزشی مرتبط با معافیت مزایای رفاهی،انگیزشی و بهره وری

• آموزش مالیات