ثبت خرید ارز از صرافی

جواب : خرید ارز از صرافی در حسابداری یک رویداد مالی مهم است که هم‌زمان باعث کاهش وجه نقد ریالی و افزایش دارایی ارزی می‌شود. در واقع، شرکت در قبال پرداخت مبلغی ریالی، دارایی جدیدی به‌صورت ارز خارجی به دست می‌آورد. هدف از خرید می‌تواند واردات، پرداخت بدهی ارزی، نگهداری سرمایه یا سرمایه‌گذاری باشد، اما اصول ثبت حسابداری آن مشابه است.

زمانی که شرکت از صرافی ارز خریداری می‌کند، باید مبلغ خرید، کارمزد صرافی و نرخ تسعیر (نرخ تبدیل ارز) را به‌روشنی در دفاتر ثبت کند. برای مثال اگر شرکت ۵٬۰۰۰ دلار به نرخ هر دلار ۶۰۰٬۰۰۰ ریال خریداری کرده و کارمزد صرافی ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد، ثبت حسابداری به این صورت است:

موجودی ارز (دلار) ۳٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال – بدهکار

هزینه کارمزد صرافی ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال – بدهکار

بانک یا صندوق ریالی ۳٬۰۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال – بستانکار

در این ثبت، بهای ارز خریداری‌شده به نرخ واقعی معامله در حساب «موجودی ارز» شناسایی می‌شود و کارمزد صرافی به‌عنوان هزینه خدمات مالی یا کارمزد خرید ارز ثبت می‌گردد.

در پایان دوره مالی، مانده ارز باید تسعیر شود، یعنی با استفاده از نرخ رسمی اعلام‌شده در تاریخ گزارش مجدداً ارزیابی می‌شود. اگر نرخ ارز افزایش یابد، مابه‌التفاوت آن به‌عنوان سود تسعیر ارز در حساب درآمدها شناسایی می‌شود و اگر کاهش پیدا کند، تحت عنوان زیان تسعیر ارز در هزینه‌ها منظور می‌گردد. این تسعیر برای اطمینان از نمایش منصفانه ارزش دارایی‌ها در ترازنامه ضروری است و مطابق «استاندارد حسابداری شماره ۱۶ – تسعیر ارزهای خارجی» انجام می‌شود.

به‌عنوان مثال، اگر نرخ دلار از ۶۰۰٬۰۰۰ ریال به ۶۲۰٬۰۰۰ ریال افزایش یابد، ثبت آن چنین است:

موجودی ارز ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال – بدهکار

سود تسعیر ارز ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال – بستانکار

زمانی که ارز برای خرید کالا یا تسویه حساب با فروشنده خارجی پرداخت می‌شود، حساب «موجودی ارز» بستانکار و حساب مربوط به «پیش‌پرداخت یا خرید خارجی» بدهکار می‌شود. در این مرحله نیز هر تفاوت نرخ تا زمان مصرف ارز به حساب سود و زیان تسعیر منتقل می‌گردد.

به‌طور خلاصه، در خرید ارز از صرافی سه مرحله اصلی وجود دارد:

۱. ثبت اولیه خرید با نرخ واقعی؛

۲. تسعیر مانده ارز در پایان دوره مالی؛

۳. ثبت مصرف ارز هنگام پرداخت یا استفاده از آن.

در تمامی موارد، مستندات صرافی (رسید خرید و نرخ معامله) باید به‌صورت رسمی در مدارک پشتیبان ثبت شوند تا از منظر حسابرسی و مالیاتی قابل‌قبول باشند.

دوره های آموزشی مرتبط با ثبت خرید ارز از صرافی

• آموزش حسابداری واردات و صادرات