چه کسب و کارهایی مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
برای تشخیص مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده باید ابتدا مشخص شود کالا یا خدمتی که کسب و کار عرضه می کند در فهرست معافیت های قانونی قرار گرفته است یا خیر. طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده برخی کالاها و خدمات به صورت صریح از پرداخت مالیات و عوارض معاف شده اند در مقابل کالاها و خدماتی که معافیت قانونی برای آنها در نظر گرفته نشده است حسب مقررات مربوط مشمول مالیات بر ارزش افزوده خواهند بود. در سال ۱۴۰۵ نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده برای کالاها و خدمات مشمول ۱۰ درصد است البته برخی کالاها و فعالیت های خاص ممکن است نرخ یا حکم متفاوتی داشته باشند بنابراین نمی توان فقط براساس نام یک کسب و کار گفت که تمام فعالیت آن مشمول یا تمام آن معاف است ممکن است یک واحد اقتصادی هم زمان کالا یا خدمات مشمول و معاف ارائه کند.
تفاوت مشمول بودن کالا یا خدمت با فراخوان شدن مودی چیست؟
یکی از مهم ترین نکاتی که در بررسی مالیات بر ارزش افزوده باید به آن توجه کرد تفاوت میان مشمول بودن کالا یا خدمت و مشمول اجرای تکالیف ارزش افزوده بودن مودی است. برای مثال ممکن است کالایی در فهرست معافیت های قانون قرار نداشته باشد اما برای تعیین اینکه یک صاحب شغل حقیقی از چه تاریخی مکلف به اجرای تکالیف ارزش افزوده شده لازم باشد مرحله فراخوان، نوع فعالیت و وضعیت پرونده مالیاتی او نیز بررسی شود از طرف دیگر فراخوان شدن یک مودی باعث نمی شود کالا یا خدمتی که طبق قانون معاف است به کالای مشمول تبدیل شود به همین دلیل برای تعیین وضعیت هر پرونده بهتر است این موارد هم زمان بررسی شوند:
- نوع دقیق کالا یا خدمت
- حقیقی یا حقوقی بودن مودی
- فعالیت و اینتاکد ثبت شده در پرونده
- مرحله فراخوان مالیات بر ارزش افزوده
- وجود یا عدم وجود معافیت قانونی برای کالا یا خدمت
کدام کالاها و خدمات از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند؟
بخش مهمی از معافیت های مالیات بر ارزش افزوده در ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده مشخص شده است برخی محصولات کشاورزی فرآوری نشده، برخی کالاهای اساسی، خدمات درمانی و تشخیصی، بعضی خدمات بانکی و اعتباری، خدمات آموزشی دارای شرایط قانونی و برخی خدمات حمل و نقل از جمله مواردی هستند که می توانند مشمول معافیت های قانونی باشند اما وجود یک فعالیت در کنار فعالیت معاف لزوماً باعث معاف شدن کل کسب و کار نمی شود. برای مثال اگر یک مجموعه علاوه بر کالای معاف کالای مشمول نیز بفروشد وضعیت هر بخش باید براساس ماهیت همان کالا یا خدمت بررسی شود.
وضعیت مالیات بر ارزش افزوده مشاغل مختلف
برای برخی اصناف و فعالیت ها سؤالات زیادی درباره مشمول یا معاف بودن وجود دارد. در ادامه با مجموعه راهبر حساب وضعیت کلی تعدادی از این مشاغل را بررسی کرده ایم:
آیا گل و گیاه مشمول مالیات بر ارزش افزوده است؟
در بررسی گل و گیاه باید به معافیت محصولات کشاورزی و محصولات گلخانه ای در قانون توجه شود بنابراین نمی توان همه فروش های مرتبط با گل و گیاه را به صورت کلی مشمول مالیات بر ارزش افزوده در نظر گرفت. از طرف دیگر فروش کالاهای جانبی مانند برخی لوازم تزئینی، گلدان ها یا ارائه خدماتی مانند گل آرایی باید جدا از خود گل و گیاه بررسی شود.
برای توضیحات کامل تر درباره این موضوع صفحه مشمولیت ارزش افزوده گل و گیاه را مطالعه کنید.
آیا فروش لوازم یدکی مشمول ارزش افزوده است؟
لوازم یدکی خودرو به طور عمومی در فهرست کالاهای معاف ماده ۹ قرار ندارند؛ با این حال برای تعیین تکلیف یک فروشنده حقیقی فقط بررسی نوع کالا کافی نیست و وضعیت فراخوان، نوع فعالیت و پرونده مالیاتی فروشنده نیز باید بررسی شود به همین دلیل بین «مشمول بودن کالا» و «تاریخ شروع تکالیف فروشنده» باید تفاوت قائل شد.
جزئیات بیشتر را در صفحه مالیات بر ارزش افزوده لوازم یدکی بخوانید.
آیا خدمات حمام ترکی مشمول ارزش افزوده است؟
در خصوص خدمات حمام ترکی باید ابتدا بررسی شود که خدمت موردنظر در فهرست خدمات معاف قانونی قرار دارد یا خیر و ارائه دهنده واقعی خدمت چه شخصی است در مواردی که شرکت و یک فرد متخصص به صورت درصدی با یکدیگر همکاری می کنند نحوه قرارداد، دریافت وجه از مشتری و صدور صورتحساب نیز اهمیت زیادی دارد.
در صفحه مالیات بر ارزش افزوده خدمات حمام ترکی این موضوع به صورت کامل تر بررسی شده است.
آیا داروخانه ها مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
برای داروخانه ها باید میان خود دارو و اقلام دارای معافیت قانونی با سایر کالاها یا خدماتی که ممکن است در داروخانه عرضه شوند تفاوت قائل شد بنابراین نمی توان فقط با عنوان «داروخانه» درباره مشمول یا معاف بودن تمام فروش های آن تصمیم گرفت.
برای بررسی دقیق تر صفحه مشمولیت ارزش افزوده داروخانه‌ها را مشاهده کنید.
آیا پزشکان مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
خدمات درمانی تشخیصی و پیشگیری در شرایط مقرر قانونی از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند؛ اما درباره خدمات زیبایی غیر‌درمانی باید ماهیت خدمت به صورت جداگانه بررسی شود. به همین دلیل میان یک خدمت درمانی پزشک و یک خدمت صرفاً زیبایی تفاوت وجود دارد و نمی توان تمام خدمات پزشکان را با یک حکم واحد بررسی کرد.
جزئیات این موضوع در صفحه ارزش افزوده پزشکان و خدمات زیبایی توضیح داده شده است.
آیا صندوق های قرض الحسنه مشمول ارزش افزوده هستند؟
در خصوص صندوق های قرض الحسنه نوع مجوز و ماهیت خدمت اهمیت زیادی دارد. برخی خدمات اعتباری قرض الحسنه که در چهارچوب مجوزهای قانونی ارائه می شوند از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند با این حال اگر صندوق فعالیت تجاری دیگری نیز داشته باشد وضعیت آن فعالیت باید جداگانه بررسی شود.
برای اطلاعات بیشتر، صفحه مشمولیت ارزش افزوده صندوق‌های قرض‌الحسنه را مطالعه کنید.
آیا فروش موبایل و تجهیزات رایانه مشمول ارزش افزوده است؟
برای فروش موبایل، رایانه و تجهیزات مرتبط نیز باید میان ماهیت کالای عرضه شده، وضعیت فراخوان فروشنده و اطلاعات فعالیت ثبت شده در پرونده مالیاتی تفاوت قائل شد همچنین صرف اینکه یک اینتاکد در یک سامانه با عنوان خاصی نمایش داده شود بدون بررسی فعالیت واقعی مودی و فراخوان مربوط برای نتیجه‌گیری نهایی کافی نیست.
جزئیات بیشتر را در صفحه ارزش افزوده فروش موبایل و تجهیزات رایانه بخوانید.
آیا تالار پذیرایی مشمول مالیات بر ارزش افزوده است؟
تالارهای پذیرایی از جمله فعالیت هایی هستند که در فراخوان مرحله چهارم مالیات بر ارزش افزوده مورد اشاره قرار گرفته اند با این حال اگر در جدول اینتاکد برای یک فعالیت مرتبط با تالار، عباراتی مانند «معمولی»، «ممتاز» یا وضعیت متفاوتی از نظر مشمولیت مشاهده شود باید عنوان و کد دقیق فعالیت پرونده با مفاد فراخوان تطبیق داده شود.
صرف مشاهده عنوان «تالار معمولی» یا «تالار ممتاز» به تنهایی برای تعیین معاف یا مشمول بودن کافی نیست.
انکر پیشنهادی پس از انتشار صفحه فرزند: «ارزش افزوده تالار پذیرایی و سالن عروسی»
چگونه مشمولیت ارزش افزوده فروشنده را استعلام کنیم؟
گاهی سؤال درباره مشمولیت یک صنف نیست بلکه خریدار می خواهد بداند فروشنده ای که از او خرید کرده مجاز به دریافت مالیات بر ارزش افزوده بوده است یا خیر. این موضوع به ویژه زمانی اهمیت پیدا می کند که فروشنده در صورتحساب الکترونیکی مبلغ مالیات و عوارض درج کرده باشد اما در بررسی وضعیت مشمولیت او ابهام وجود داشته باشد. در چنین شرایطی علاوه بر وضعیت فروشنده، اعتبار صورتحساب و امکان استفاده خریدار از اعتبار مالیاتی نیز باید بررسی شود.
برای توضیحات کامل‌تر صفحه استعلام مشمولیت ارزش افزوده فروشنده را مطالعه کنید.
برای اینکه بدانیم یک کسب و کار مشمول مالیات بر ارزش افزوده است یا خیر، نباید فقط نام شغل یا اینتاکد آن را بررسی کنیم ابتدا باید مشخص شود کالا یا خدمت موردنظر طبق قانون مشمول است یا معاف؛ سپس وضعیت فراخوان و پرونده مودی نیز بررسی شود. بنابراین بهترین روش این است که ماهیت فعالیت، معافیت قانونی کالا یا خدمت، اینتاکد پرونده و مرحله فراخوان ارزش افزوده در کنار یکدیگر بررسی شوند.
