با راه اندازی سامانه اجاره مالیاتی توسط سازمان امور مالیاتی کشور، بسیاری از مودیان این سوال را مطرح می کنند که آیا با ثبت اطلاعات قرارداد اجاره در این سامانه، تکلیف ثبت آن در سامانه معاملات فصلی ماده ۱۶۹ نیز ساقط می شود یا خیر. پاسخ صریح و قانونی به این سوال خیر است و ثبت مبلغ اجاره در سامانه معاملات فصلی همچنان الزامی می باشد.
سامانه اجاره مالیاتی با هدف شفاف سازی درآمد اجاره املاک و محاسبه مالیات مربوط به موجران طراحی شده است. در این سامانه اطلاعاتی مانند مشخصات موجر و مستاجر، مبلغ اجاره ماهانه، مبلغ ودیعه، مدت قرارداد و مشخصات ملک ثبت می شود و مبنای تشخیص مالیات بر درآمد اجاره قرار می گیرد. اما کارکرد این سامانه، جایگزین تکالیف قانونی مودیان در سایر سامانه ها از جمله سامانه معاملات فصلی نیست.
سامانه معاملات فصلی موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم، با هدف رصد جریان معاملات اشخاص حقیقی و حقوقی و تطبیق هزینه ها و درآمدها راه اندازی شده است. از دید سازمان امور مالیاتی، اجاره پرداختی برای اشخاص حقوقی و صاحبان کسب و کار، یک هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب می شود. بنابراین برای اینکه این هزینه در رسیدگی مالیاتی پذیرفته شود، باید در سامانه معاملات فصلی نیز ثبت گردد.
عدم ثبت اجاره در سامانه معاملات فصلی می تواند تبعات مهمی داشته باشد. از جمله این تبعات می توان به عدم پذیرش هزینه اجاره در محاسبه مالیات عملکرد، اعمال جرایم عدم ارسال فهرست معاملات فصلی و ایجاد مغایرت بین اطلاعات سامانه ها اشاره کرد. سازمان امور مالیاتی از طریق تبادل داده بین سامانه اجاره، سامانه معاملات فصلی و سایر پایگاه های اطلاعاتی، به راحتی این مغایرت ها را شناسایی می کند.
نکته مهم این است که ثبت اطلاعات در سامانه اجاره مالیاتی، بیشتر ناظر بر تکلیف موجر است، در حالی که ثبت اجاره در سامانه معاملات فصلی، تکلیف مستاجر به عنوان پرداخت کننده هزینه می باشد. به همین دلیل، حتی اگر موجر اطلاعات را به طور کامل در سامانه اجاره ثبت کرده باشد، این موضوع مسئولیت مستاجر را برای ثبت هزینه اجاره در معاملات فصلی از بین نمی برد.
در عمل توصیه می شود که اطلاعات ثبت شده در هر دو سامانه از نظر مبلغ، مدت قرارداد و مشخصات طرفین کاملا منطبق باشد تا در زمان رسیدگی مالیاتی، مودی با مشکل مواجه نشود. ثبت صحیح و به موقع اجاره در سامانه معاملات فصلی، علاوه بر جلوگیری از جرایم، باعث می شود هزینه اجاره به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی مورد پذیرش قرار گیرد.
در جمع بندی نهایی، با وجود راه اندازی سامانه اجاره مالیاتی، ثبت مبلغ اجاره در سامانه معاملات فصلی همچنان الزامی است و حذف این تکلیف هیچ مبنای قانونی ندارد. رعایت همزمان هر دو تکلیف، بهترین راهکار برای کاهش ریسک های مالیاتی مودیان محسوب می شود.
