مشمولیت بیمه و مالیات مبلغ مانده مرخصی

جواب : طبق قوانین و مقررات جاری کشور و رویه رسمی سازمان های ذی ربط، تسویه مانده مرخصی استفاده نشده در زمان خاتمه قرارداد کار، نه مشمول کسر حق بیمه تامین اجتماعی است و نه مشمول مالیات بر حقوق می شود. این موضوع هم در مقررات قانون کار و هم در بخشنامه ها و تفسیرهای اجرایی سازمان تامین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی مورد تاکید قرار گرفته است.

بر اساس ماده ۶۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، هر کارگر در طول یک سال کاری حق استفاده از مرخصی استحقاقی را دارد و در صورتی که به دلیل خاتمه رابطه کاری امکان استفاده از مرخصی برای او فراهم نشود، کارفرما مکلف است مانده مرخصی استفاده نشده را بر اساس آخرین مزد روزانه به کارگر پرداخت کند. این پرداخت ماهیت جبرانی دارد و به عنوان دستمزد یا مزد در قبال انجام کار جدید تلقی نمی شود، بلکه صرفا معادل ریالی حق استفاده نشده از مرخصی است.

از نظر بیمه تامین اجتماعی، طبق بخشنامه های سازمان تامین اجتماعی، پرداخت هایی که در ازای کار انجام شده در ایام اشتغال نباشد و جنبه مستمر مزدی نداشته باشد، مشمول کسر حق بیمه نیست. تسویه مانده مرخصی دقیقا در همین دسته قرار می گیرد، زیرا این مبلغ بابت کار انجام شده در دوره جدید پرداخت نمی شود و صرفا تسویه حساب نهایی در زمان قطع همکاری است. به همین دلیل، کارفرما الزامی به درج این مبلغ در لیست بیمه و کسر حق بیمه سهم کارگر و کارفرما ندارد و این موضوع در رسیدگی های بیمه ای نیز مورد پذیرش قرار می گیرد.

از نظر مالیاتی نیز، بر اساس رویه سازمان امور مالیاتی کشور و تفاسیر ارائه شده از قانون مالیات های مستقیم، برخی پرداخت ها که ماهیت مزدی و مستمر ندارند و صرفا جنبه تسویه حساب حقوق قانونی معوق را دارند، از شمول مالیات بر حقوق خارج می شوند. تسویه مانده مرخصی استفاده نشده به عنوان جبران حق قانونی کارگر و نه درآمد جدید، در زمره این پرداخت ها قرار می گیرد. به همین دلیل، در زمان تسویه حساب نهایی، این مبلغ مشمول مالیات بر حقوق نبوده و کارفرما تکلیفی به کسر مالیات از آن ندارد.

نکته مهم این است که عدم شمول بیمه و مالیات، ناظر به زمانی است که پرداخت مانده مرخصی صرفا در زمان خاتمه قرارداد کار انجام شود. در صورتی که کارفرما در طول اشتغال و به صورت مستمر، مانده مرخصی را به حقوق ماهانه اضافه و پرداخت کند، ممکن است این پرداخت ماهیت مزدی پیدا کرده و مشمول بیمه و مالیات شود. بنابراین زمان و نحوه پرداخت در این موضوع اهمیت اساسی دارد.

در جمع بندی می توان گفت، طبق قانون کار و رویه اجرایی سازمان تامین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی، تسویه مانده مرخصی استفاده نشده که در زمان قطع رابطه کاری و به صورت تسویه حساب نهایی پرداخت می شود، نه مشمول کسر حق بیمه است و نه مشمول مالیات بر حقوق. این پرداخت صرفا جبران یک حق قانونی استفاده نشده بوده و از نظر قانونی درآمد جدید یا مزد محسوب نمی شود.

دوره های آموزشی مرتبط با نحوه محاسبه مرخصی سالانه طبق قانون کار

• آموزش حقوق و دستمزد