مشمولیت بیمه و مالیات کارانه نقدی

پاسخ بستگی کامل به ماهیت کارانه دارد یعنی اینکه آیا پرداخت آن به عملکرد کاری فرد وابسته است یا نه بررسی از نظر قانونی در دو بخش جداگانه بر اساس قانون تأمین اجتماعی و قانون مالیات‌های مستقیم انجام می‌شود

1 از نظر بیمه تأمین اجتماعی

بر اساس ماده 2 قانون تأمین اجتماعی و بخشنامه شماره 10050 99 سازمان تأمین اجتماعی هر مبلغی که به صورت دستمزد مزایا یا پاداش مرتبط با کار و عملکرد شاغل پرداخت شود مشمول کسر حق بیمه است بنابراین

اگر کارانه نقدی بابت عملکرد یا تولید یا فروش پرداخت شود یعنی پاداش بهره‌وری تولید یا خدمات مشمول بیمه است و باید در لیست حقوق ارسال شود

اگر کارانه ماهیتی غیرکاری داشته باشد مثل هدیه فوق‌العاده خاص یا کمک رفاهی بدون ارتباط مستقیم با کار مشمول بیمه نیست

در عمل سازمان تأمین اجتماعی معمولاً تمام کارانه‌هایی که مستمر و وابسته به فعالیت کاری هستند را مشمول بیمه تلقی می‌کند مگر مستندات کتبی نشان دهد غیرمرتبط با کار است

2 از نظر مالیات حقوق قانون مالیات‌های مستقیم

طبق ماده 82 و 83 هر نوع پرداخت نقدی یا غیرنقدی به شاغل به سبب انجام کار مشمول مالیات حقوق است تفاوتی میان ماهیت آن حقوق پایه پاداش کارانه اضافه‌کاری وجود ندارد

بنابراین تمام کارانه‌هایی که به کارگر یا کارمند بابت عملکرد پرداخت می‌شوند باید در لیست مالیات حقوق ثبت و مالیات بر درآمد از آن کسر شود

تنها در صورت اثبات اینکه پرداخت ماهیت رفاهی یا غیرکاری دارد مثل عیدی مناسبتی کمک بلاعوض یا تسهیلات صندوق رفاه قابل خروج از دایره مالیات حقوق است

نتیجه عملی حسابداری

در شرکت‌های تولیدی کارانه معمولاً بخشی از مزایای وابسته به عملکرد محسوب و مشمول بیمه و مالیات هر دو است

در ثبت لیست حقوق کارانه باید در ستون مزایا درج شود تا پایه محاسبه بیمه و مالیات مشخص باشد

در حسابداری ثبت آن معمولاً به صورت زیر است

بدهکار هزینه حقوق و مزایا

بستانکار بانک یا حقوق پرداختنی کارکنان

خلاصه اگر کارانه نقدی وابسته به عملکرد کاری باشد هم بیمه‌پذیر است هم مشمول مالیات حقوق اگر کمک غیرکاری یا هدیه رفاهی باشد از هر دو معاف است